Archiefstuk van de maand juli: familiekiekjes uit de 19e eeuw

In de rubriek archiefstuk van de maand staat dit keer een bijzonder fotoalbum centraal: het ruim 140 jaar oude album van de familie Pauw van Wieldrecht. Het is een van onze topstukken.

Het album bevat 144 foto’s die tussen 1882 en 1888 zijn gemaakt op en rond buitenplaats Pavia. We zien de familie in de tuin, tijdens wandelingen, op de fiets en te paard, bij uitstapjes en op het landgoed. Het zijn gewone momenten, maar juist daardoor zijn de foto’s zo bijzonder. Ze geven een zeldzame inkijk in het dagelijks leven van een vooraanstaande Zeister familie aan het einde van de negentiende eeuw.

Fotografie was in die tijd nog allesbehalve vanzelfsprekend. Fototoestellen waren duur en het maken van een foto vroeg om kennis en voorbereiding. De belichtingstijden werden in deze periode wel korter, maar stilzitten bleef noodzakelijk voor een scherpe foto. Fotografie werd vooral gebruikt voor portretten. Een compleet album met alledaagse beelden was een luxe die maar weinig families zich konden veroorloven. Daarom zijn zulke albums nu extra waardevol. Ze laten zien hoe mensen leefden, woonden en hun vrije tijd doorbrachten.

De foto’s zijn gemaakt in een tijd waarin amateurfotografie langzaam opkwam. Een van de familieleden, Henry Pauw van Wieldrecht (1863–1912), ontwikkelde zich tot een begaafd amateurfotograaf. Zijn werk, met beelden van reizen en het leven op Pavia, wordt tegenwoordig bewaard in het Rijksmuseum. Het geldt als een van de mooiste voorbeelden van vroege amateurfotografie in Nederland. Dat maakt het extra bijzonder dat dit familiealbum gewoon in Zeist bewaard is gebleven.

In het album komen ook andere bekende Zeister families voor, zoals de familie Labouchere, destijds bewoners van Slot Zeist, en Johan Jacob Clotterbooke Patijn, die in 1893 burgemeester van Zeist werd. Op een van de foto’s staat hij naast een fiets met een tennisracket in zijn hand. Zulke details maken het album niet alleen een familiegeschiedenis, maar ook een waardevolle bron voor de geschiedenis van Zeist.

Buitenplaats Pavia werd in de jaren 1860 gebouwd door Matthieu Christiaan Hendrik Pauw van Wieldrecht en zijn echtgenote Aletta Cornelia Anna Voombergh. Het landgoed lag aan de rand van het huidige Zeister Bos en bleef tot in de twintigste eeuw in bezit van de familie. Een groot deel van het bos waar nu veel mensen wandelen, maakte ooit deel uit van dit landgoed.

Het fotoalbum is in 2024 professioneel gerestaureerd om deze bijzondere historische bron te behouden voor de toekomst. Alle foto’s zijn ook gedigitaliseerd. Binnenkort verschijnen ze op deze website, zodat iedereen het album kan bekijken en een kijkje kan nemen in het leven op buitenplaats Pavia aan het eind van de negentiende eeuw.