Archiefstuk van de maand juni: Napoleon in Zeist?

De rijke collectie van het Gemeentearchief Zeist is niet bij alle inwoners bekend. Daarom starten wij met de rubriek ‘Archiefstuk van de maand’. Iedere maand lichten we een bijzonder archiefstuk uit. Zo maken we de geschiedenis van Zeist en de waarde van het archief zichtbaarder en toegankelijker.

We beginnen met een stuk uit het archief van het gemeentebestuur: brieven over een mogelijk bezoek van keizer Napoleon aan Zeist. 

In 1795 werd Nederland een bondgenoot en vazalstaat van Frankrijk. In 1804 richtte het Franse leger een kamp in op de heide bij Zeist. Hier verbleven duizenden soldaten onder leiding van generaal Marmont. Rond het kamp ontstond een nederzetting van handelaren en ambachtslieden. In 1806 kreeg deze plek de naam Austerlitz, als eerbetoon aan Napoleons overwinning bij de Slag bij Austerlitz in Oostenrijk.

In 1811, op het hoogtepunt van Napoleons macht en tijdens de inlijving van Nederland bij het Franse Rijk, zou Napoleon volgens de brieven Zeist bezoeken. De brieven zijn gericht aan burgemeester Frans Nicolaas van Bern. Daarin staat dat Napoleon op 7 oktober 1811 naar Zeist zou komen om legeroefeningen op de heide te bekijken.

“Indien er geeneverandering in komt zal Zijne Majesteit de Keizer morgen de revue houden, op de heide alwaar het kamp geweest is.”

Het is bekend dat Napoleon in 1811 in Nederland was. Hij bezocht in ieder geval Amsterdam, Den Haag en Utrecht. Of hij ook in Zeist is geweest, is niet zeker. Daarvoor is geen bewijs gevonden. Wel blijkt uit deze brieven dat men zich voorbereidde op zijn komst. Dat maakt een bezoek niet onmogelijk.

De Franse tijd, van 1795 tot 1814, legde de basis voor onze moderne bestuurlijke organisatie. Veel archieven uit die periode bestaan nog steeds. Denk aan de burgerlijke stand en de bevolkingsregisters. Ook de eerste notulen van de gemeenteraad en de eerste besluiten van het college van burgemeester en wethouders komen uit deze tijd.