Betekenis straatnamen Austerlitz

Austerlitzseweg

Genoemd naar de ligging van de weg in de richting van de buurtschap Austerlitz. Voordien werd deze weg Kampweg, Kamper(grint)weg en Kampspoor genoemd. Austerlitz dankt zijn bestaan aan de drie Franse divisies, die in het voorjaar van 1804 op de heide bij Zeist gelegerd waren onder leiding van de generaal A.F.L. Viesse de Marmont. Het kamp was ongeveer 3 kilometer lang en 1 kilometer breed en strekte zich uit in N.W.Z.O. richting van het ‘Noordhout’ langs de Kamperlinie tot op een halve kilometer van de oude Odijkersteeg. 

Toen Marmont zag dat de kolonie rond het, ongeveer 20.000 man tellende, leger zich uitbreidde, kwam hij op het idee bij het kamp een nieuwe gemeente te bouwen. Hij kocht in april 1805 het omliggende land van de toenmalige eigenaar P.J. van Oosthuyse – de latere stichter van het dorp Rijsenburg – en noemde het nieuwe dorp ‘Napoleon’. Na de drie-keizersslag op 2 december 1805 werd het dorp herdoopt en genoemd naar het Moravische stadje Austerlitz, waar Napoleon de Russische en Oostenrijkse legers versloeg, aan welke overwinning de troepen uit het kamp een belangrijk aandeel hadden. De bewoners bleven het dorp evenwel nog lange tijd met de, door hen gegeven naam, ‘Marmontbergen’ noemen. 

Bij koninklijk decreet van 17 augustus 1806, nummer 7, verhief Koning Lodewijk Napoleon de plaats Austerlitz tot stad. Bij keizerlijk decreet van 21 oktober 1811 werd de stad Austerlitz bij het dorp Zeist ingelijfd. Tussen de Odijkersteeg (weg langs het KNVB-centrum) en de Kamperweg (Austerlitzseweg) en het loodrecht op de Odijkersteeg staande Moordenaarspad (de eerste weg links van het pad langs het KNVB-centrum), lag na 1827 aan de noordwestelijke uitloper van het kamp een groepje hutten, genaamd Stroo- of Smullebuurt. De dakbedekking van de hutten bestond uit ligstroo, gemengd met de meer dan een meter lange bloemstengels van een grassoort die in grote pollen op de heide groeide, de ‘Smele’. Vandaar de namen Smeele-, of Smeulle-, of Smullebuurt – vooral in Zeist gebruikt – en Stroobuurt, waaraan men in Driebergen de voorkeur gaf. In 1893 werd die buurt op last van de heer J.B. de Beaufort, oud-burgemeester van Woudenberg, opgeruimd, omdat zij ongunstig bekend stond. De naam Moordenaarspad is daar waarschijnlijk niet vreemd aan. Op de beheerskaart van Staatsbosbeheer, houtvesterij Utrecht, boswachterij Austerlitz, van 1964, wordt het Moordenaarspad nog met naam genoemd. De Smullebuurt wordt op deze kaart aangeduid als ‘Strooienbuurt’.

Barendrechtweg

Op 11 april 1983 genoemd naar Maurits Barendrecht (1874–1954), predikant van de hervormde gemeente te Austerlitz van 5 maart 1899 tot 13 november 1939. De Barendrechtweg is een zijweg van de Oude Postweg in de nabijheid van de Woudenbergseweg.

De Beaufortweg

Op 2 augustus 1971 genoemd naar de familie De Beaufort, welke familie bijzonder veel gedaan heeft in het belang van de buurtschap Austerlitz, onder andere door de bouw van de hervormde kerk en pastorie, de oprichting van een bewaar- en naaischool en de uitbreiding van het verenigingsgebouw.

Dirkje van Barneveldweg

Op 12 december 1994 is aan één van de drie nieuw aangelegde wegen in Austerlitz de naam Dirkje van Barneveldweg gegeven. Dirkje van Barneveld-Veenendaal (1882–1989) was zeventig jaar lang, van haar twintigste tot haar negentigste jaar, de baker in Austerlitz. Zij hielp in al die jaren ruim 1000 Austerlitzsers het levenslicht aanschouwen. Daarnaast was zij driekwart eeuw een vraagbaak en sociale steun voor veel gezinnen in Austerlitz.

Dorpsplein

Op 10 april 1972 heeft de gemeenteraad, op verzoek van het bestuur van de Vereniging ‘Austerlitz Belang’, aan het gedeelte van de Schoolweg dat om de dorpspomp ligt, de naam Dorpsplein gegeven, omdat deze benaming in de volksmond reeds voor deze plaats werd gebruikt.

D.J. van Nieuwenhuizenweg

Op 3 augustus 1959 genoemd naar Dirk Jan van Nieuwenhuizen (1873 – 1941). Van Nieuwenhuizen, van wie gezegd mag worden dat hij zijn leven in dienst van de gemeenschap stelde, was van 1913 – 1939 lid van de gemeenteraad, van 1935 – 1939 wethouder en na 1930 nog enige jaren lid van de Provinciale Staten van Utrecht. Hij was de man die in 1905 de stoot gaf tot de oprichting van het particuliere ziekenfonds ‘Draagt elkanders lasten’. Hij was in 1909 de oprichter van het fanfarekorps ‘Erica’ en in 1935 nam hij het initiatief tot de oprichting van de ‘Floraliavereniging’. Van beide verenigingen was hij vanaf de oprichting tot aan zijn dood voorzitter. Te zijner gedachtenis werd een monumentale bank geplaatst op het dorpsplein in Austerlitz.

Grensweg

Op 11 januari 1982 is aan het op Zeister grondgebied gelegen en aan Staatsbosbeheer toebehorende weggedeelte tussen de Austerlitzseweg en de gemeentegrens met Driebergen-Rijsenburg de naam Grensweg gegeven.

Hubertweg

Op 12 december 1994 is aan één van de drie nieuw aangelegde wegen in Austerlitz de naam Hubertweg gegeven. François Antoine Hubert werd in 1812 als gepensioneerd kapitein van het Franse leger benoemd tot garde-generaal in het arrondissement Amersfoort, waartoe ook Zeist behoorde. Hij woonde in Austerlitz en deed daar in 1813 al belangrijke grondaankopen. Als eigenaar van de buitenplaats Heidelanden deed hij veel voor de werkgelegenheid aldaar. Hij richtte een pottenbakkerij op en begon met de ontginning van heidegronden. In 1836 verkocht hij zijn buitenplaats met de daarbij behorende gronden aan J.B. Stoop.

Johannes Stoopweg

Op 12 december 1994 is aan één van de drie nieuw aangelegde wegen in Austerlitz de naam Johannes Stoopweg gegeven. Johannnes Bernardus Stoop (1791 – 1865) was bankier, grootgrondbezitter en heide-ontginner. Hij was stichter en bewoner van de buitenplaats Molenbosch. Als heide-ontginner had hij een belangrijk aandeel in de totstandkoming van de Austerlitz omringende bossen. In 1844 richtte hij in Austerlitz een school op. Hij was de vader van Anna Aleida Stoop die gehuwd was met Arnoud Jan de Beaufort.

Marmontweg

Op 29 oktober 1925 genoemd naar de Franse generaal Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont, Hertog van Ragusa (1774–1852). Generaal Marmont diende reeds onder Bonaparte in Italië en Egypte. In 1804 en 1805 commandeerde hij de Franse en Bataafse troepen die op de hei bij Zeist gelegerd waren. In juli 1806 kreeg Marmont het opperbevel over Dalmatië. Hij vestigde zich in Dubrovnik, toen Ragusa geheten. Napoleon vereerde hem in 1808 met de titel Hertog van Ragusa. In 1809, na de slag van Wagrain, werd hij bevorderd tot maarschalk. In datzelfde jaar werd hij gouverneur van de Illyrische provincies (aan de noordoostkust van de Adriatische Zee, in wat nu Kroatië en Slovenië is) en in 1811 werd hij opperbevelhebber in Portugal. Na zich aan Lodewijk XVIII te hebben onderworpen, werd hij pair in Frankrijk. Bij de julirevolutie (1830) leidde hij de vergeefse tegenactie en vluchtte hij met Karel X naar Engeland.

Schooldwarsweg

Toen bij de bouw van de woningen aan de Austerlitzseweg in 1925 moeilijkheden ontstonden met het bestaande systeem van huisnummering, waarbij alle woningen in de wijk Austerlitz doorlopend genummerd werden, besloten burgemeester en wethouders de gebouwen voortaan te nummeren aan de bestaande wegen. Aangezien er drie wegen waren, welke geen officiële naam hadden, besloot de gemeenteraad op 29 oktober 1925 deze wegen een naam te geven en wel: 1. Schooldwarsweg, de weg, lopende van de toenmalige Vinkenbuurt (nu Gramserweg) langs de school, evenwijdig met de Austerlitzseweg, tot aan de te noemen Weideweg; 2. Weideweg, de weg, lopende van de Austerlitzseweg in N.O. richting evenwijdig aan de Schoolweg; 3. Marmontweg, de weg, gelegen tussen en evenwijdig lopende aan de Austerlitzseweg en de Waterlooweg.

Schoolweg

De Schoolweg is genoemd naar de op 1 augustus 1844 in gebruik genomen openbare lagere school te Austerlitz. De school is in 1972 afgebroken.

Stoopweg

Op 12 december 1994 is aan één van de drie nieuw aangelegde wegen in Austerlitz de naam Johannes Stoopweg gegeven. Johannnes Bernardus Stoop (1791–1865) was bankier, grootgrondbezitter en heide-ontginner. Hij was stichter en bewoner van de buitenplaats Molenbosch. Als heide-ontginner had hij een belangrijk aandeel in de totstandkoming van de Austerlitz omringende bossen. In 1844 richtte hij in Austerlitz een school op. Hij was de vader van Anna Aleida Stoop, die gehuwd was met Arnoud Jan de Beaufort.

Traayweg

De Traayweg, ook Traay genoemd (lopende van Driebergen tot aan de Woudenbergseweg nabij de pyramide van Austerlitz), is een zeer oude weg waarvan de naam vermoedelijk ontleend is aan tra of trade, hetgeen in de middeleeuwen de betekenis had van: spoor, voetspoor; ook pad, weg en in het algemeen plaats waar men treedt of gaat, baan.

Vinkenbuurt

Op 29 oktober 1925 besloot de gemeenteraad de naam Vinkenbuurt te veranderen in Gramserweg, teneinde verwarring te voorkomen met de Vinkenbuurt, gelegen nabij Rijnsoever (zie ook Gramserweg). De naam bleef echter lang in gebruik. Hoewel gevleugelde vrinden hier vroeger zeker in groten getale aanwezig waren, is het niet uitgesloten dat hier sprake is van vink in de zin van ’turf van minder goede kwaliteit, lichte turf’. Turfgraven was in de middeleeuwen hier niet ongewoon. De aanduiding ‘Het Vinkelaag’ duidt ook in deze richting. Ter voorkoming van verwarring met de Vinkenbuurt onder Bunnik is de Austerlitzse Vinkenbuurt op 29 november 1925 omgedoopt.

Waterlooweg

Genoemd naar de gemeente Waterloo in België, waar Napoleon op 18 juni 1815 verslagen werd door de Engelsen onder Wellington, de Pruisen onder Blücher en de Nederlanders onder de Prins van Oranje.

Weideweg

De Weideweg is op 29 oktober 1925 genoemd naar een aan deze weg gelegen weiland (zie ook Schooldwarsweg). De Weideweg werd vroeger Linie genoemd.

Wellingtonweg

Op 23 augustus 1968 genoemd naar Hertog Arthur Wellesley Wellington (1769–1852), Engels veldheer en staatsman. Hij versloeg Napoleon bij Waterloo. Wellington was van 1828–1830 minister-president.