Betekenis straatnamen Zeist

1^e Dorpsstraat en 2^e Dorpsstraat

De Dorpsstraat is één der oudste wegen van Zeist. Al in 1368 wordt gesproken van de ‘Strata de Zeyst’. In de middeleeuwen werd de hele weg van Zeist naar Driebergen ook wel Zeysterstraat of Hoenderstraat genoemd. In 1851 liep de Dorpsstraat van de tolboom aan de Utrechtseweg tot de molen van Blank aan de Driebergseweg. Tot op heden is de naam behouden gebleven ondanks verzoeken tot wijziging.

1^e Hogeweg en 2^e Hogeweg

De Hogeweg (in de Verordening tot verdeling der gemeente Zeist in wijken van 24 april 1895 voor het eerste officieel aangeduid als 1^e en 2^e Hogeweg), is een betrekkelijk nieuwe naam voor een gedeelte van een oeroude weg, namelijk de Heerweg of (Arnhemse) Bovenweg.

Aalscholverlaan

Op 28 april 1986 zijn aan de nieuwe wegen in het bedrijfsterrein Kwikstaartlaan II de namen Pijlstaartlaan, Scholeksterlaan, Lepelaarlaan, Aalscholverlaan en Fuutlaan gegeven.

Acacialaan

Op 10 november 1921 werd de toen reeds als Acacialaan aangeduide weg door de Naamloze Vennootschap Schaerweijder Bosschen overgedragen aan de gemeente Zeist.

Achterheuvel

Bij de realisering van het bouwplan voor het gebied tussen de Emmastraat, Torenlaan en Weeshuislaan is het gedeelte van de Emmastraat tussen de Jagerlaan en de Weeshuislaan opgebroken. In verband hiermede is op 8 november 1982 de naam Emmastraat voor dit gedeelte ingetrokken. Tegelijkertijd is aan de nieuw aangelegde weg c.q. het wandelpad de naam Achterheuvel
gegeven.

Albert C. Kerkhofflaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Albert Cornelis Kerkhoff, geboren 30 oktober 1907 te ’s-Gravenhage, radiotelegrafist, wonende Julianalaan 70 te Zeist, omgekomen 5 september 1944 te Vught.

Alpaccalaan

Op 1 februari 1928 werd de Gerodwarsweg – zo genoemd op 18 november 1920 – omgedoopt in Alpaccalaan, waardoor de relatie met de Gerofabriek toch behouden bleef. Alpacca is namelijk een legering van nikkel, koper en zink met een zilveren glans, die moeilijk aantastbaar en goed te polijsten is. ‘Gero-alpacca’ was jarenlang een alom bekend Gero-produkt.

Amersfoortseweg

Genoemd naar de ligging van de weg in de richting van Amersfoort. De huidige Amersfoortseweg, aanvankelijk Berchwech genoemd, dateert van 1652-1653. Voordien was er al eeuwenlang een weg geweest tussen Utrecht en Amersfoort, maar deze liep zuidelijker dan het huidige tracé, over Leusden. De toeneming van het verkeer was blijkbaar de reden, dat de gedeputeerde staten van Utrecht op 12 augustus 1652 besloten de aanleg en beplanting van een nieuwe weg tussen Amersfoort en de Arnhemse- (Utrechtse)weg goed te keuren. De gronden aan de beide zijden van de weg werden daarop in vakken verdeeld, ter breedte van 100 roeden of 376 meter en zich 50 roe diep uitstrekkende; werd in zo’n vak een huis voor bewoning gebouwd dan werd de perceelsdiepte op 100 roe gebracht. Wie een vak kreeg toegewezen ontving dit in volle en vrije eigendom maar daar stond tegenover dat hij moest zorgen voor aanleg en onderhoud van 376 meter weglengte. Aan weerszijden moest de weg door een wal worden begrensd van voorgeschreven afmetingen en bij het eind van elk vak moest de wal worden onderbroken door een pad van ruim 11 meter breedte. Een aantal van deze paden is nog hier en daar te herkennen, bijvoorbeeld de Hobbemalaan, de Prins Alexanderweg, de Panweg en de Dolderseweg.

Amalia van Solmslaan

Op 10 december 1931 genoemd naar Amalia, Gravin van Solms-Braunfels (1602 – 1675), Prinses van Oranje. Zij huwde te ‘s-Gravenhage op 4 april 1625 met Frederik Hendrik, Prins van Oranje.

Antonius O.H. Tellegenlaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Antonius Otto Hermanus Tellegen, geboren 25 mei 1907 te Zwolle, directeur van de gemeentelijke geneeskundige- en gezondheidsdienst, wonende Hoog Kanje 9 te Zeist, omgekomen 23 oktober 1943 te Amsterdam.

Anna Paulownalaan

Op 6 januari 1958 genoemd naar Anna Paulowna (1795-1865), Koningin der Nederlanden, Grootvorstin van Rusland, dochter van Paul I, Keizer van Rusland en Maria Fedorowna, Prinses van Würtemberg. Zij huwde in 1816 met de latere Koning Willem II, bij wiens troonsbestijging zij Koningin werd.

Anna van Burenlaan

Op 10 december 1931 genoemd naar Anna van Buren van Egmond, Gravin van Buren (1533-1558), enige dochter van Maximiliaan van Egmond, Graaf van Buren en Leerdam. Zij huwde op 8 juli 1551 op het kasteel te Buren Prins Willem I van Oranje en was diens eerste gemalin. Zij was de moeder van Filips Willem.

Antonlaan

Genoemd naar Conrad Wilhelm Anton, geboren 2 augustus 1831 te Gnadenfield. Hij was lid van de Evangelische Broedergemeente, van beroep koopman. Hij vestigde zich op 22 september 1850 in Zeist, komende uit Neuwied. De heer Anton was eigenaar van het zogenaamde Antonpark en oprichter van de inmiddels gesloopte garen- en bandfabriek aan de Weeshuislaan. Gedurende ruim 15 jaar (van 1880-1895) was hij lid van de gemeenteraad. Op 30 april 1895 ging de toen bijna 64-jarige heer Anton terug naar Neuwied. Zijn beroep was intussen in het bevolkingsregister gewijzigd in fabrikant. In de Weekbode van 27 april 1895 werd met leedwezen melding gemaakt van het vertrek van de heer Anton. De gemeente Zeist werd vergeleken met een groot gezin, waarvan een der beste leden het gezin ging verlaten. In de raadsvergadering van 24 april 1895, waarin de heer Anton afscheid nam als raadslid, kreeg de weg, lopende van de Weeshuislaan tot de Jagerlaan, de naam Antonlaan. Voorheen heette deze weg Boschlaan.

Archipel

Op 30 oktober 2001 is ten behoeve van de nieuwbouw van woningen tussen de Bergweg en de Borneolaan, in de directe nabijheid van de Indische buurt, aan vijf korte verbindingswegen tezamen de naam Archipel gegeven.

Ariënslaan

Op 8 mei 1967 genoemd naar mgr Alphonse Marie Augustinus Joseph Ariëns (1860-1928), Nederlands rooms-katholiek priester en sociaal voorman. Hij werd vooral door zijn driejarig studieverblijf in Italië geconfronteerd met de nood der arbeidende bevolking. Onder meer zijn contact met Don Bosco inspireerde hem tot zijn sociale activiteiten. Als kapelaan in Enschede stichtte hij in 1889 een rooms katholieke arbeidersorganisatie. Voorts richtte hij het weekblad ‘De Katholieke Werknemer’ op en stichtte te Haaksbergen een coöperatieve textielfabriek, hetgeen op een mislukking uitliep. Hij hield zich onder meer bezig met de huisvesting van de arbeiders en met de drankbestrijding.

Aristoteleslaan

Op 12 januari 1928 genoemd naar Aristoteles (384-322 voor Christus), Grieks wijsgeer en geleerde. Naast Plato de belangrijkste filosoof der oudheid, leermeester van Alexander de Grote. Aristoteles is de eerste geweest die het gehele weten van zijn tijd in zijn onderwijs en geschriften heeft verwerkt en samengevat. De Aristoteleslaan heette van 26 februari 1923 tot 12 januari1928 Lawn Tennislaan.

Arnhemse Bovenweg

De Arnhemse Bovenweg is een gedeelte van de oeroude verbindingsweg van Keulen naar Utrecht, die vanouds Heerweg of Bovenweg genoemd werd. In het ‘Reglement op de politie der wegen en wateren in de gemeente Zeist’ van 4 januari 1826, worden de huidige Oude Arnhemseweg, de 1e en 2e Hogeweg en de Arnhemse Bovenweg omschreven als: ‘De Oude Arnhemsche Weg, beginnende op de hofstede De Blaauwe Schorteldoek en houdende deszelfs gewonen loop tot aan de grenzen van Driebergen’. In de wijkindeling van 24 april 1895 wordt deze – verschillende wijken doorkruisende – weg in vieren gedeeld en alleen het gedeelte van de Oude Woudenbergse Zandweg tot de Montaubanstraat blijft Oude Arnhemseweg heten. De officiële aanduiding 1e en 2e Hogeweg ziet het licht. Het gedeelte van de Laan van Beek en Royen tot aan de grens van Driebergen krijgt de naam Siberiëweg. Op 18 november 1920 is de naam Siberiëweg omgedoopt in Arnhemse Bovenweg.

Arnold van de Kamplaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Arnold van de Kamp, geboren 15 september 1921 te Utrecht, bloemist, omgekomen 16 april 1945 te Utrecht.

Arnoldus Stramroodlaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Arnoldus Stramrood, geboren 27 december 1918 te Doorn, elektricien, wonende Utrechtseweg 29a te Zeist, omgekomen 16 juli 1944 te Bloemendaal (Overveen).

Bachlaan

Op 2 september 1985 genoemd naar Johann Sebastiaan Bach (1685-1750), ‘vader der Duitse toonkunst’. Bekende werken: Das Wohltemperierte Klavier, de zes Brandenburgse concerten, de Mattheus Passion.

Badmeester Schenkpad

Op 12 juni 1995 is aan de toegangsweg vanaf de Panweg naar het nieuwe zwembad de naam Badmeester Schenkpad gegeven. Hendrik Johannes Schenk (1868 – 1936) was de eerste badmeester in (vaste) dienst der gemeente Zeist aan de openbare zwemplaats aan de Blikkenburgerlaan. Hij vervulde deze functie van 1906 – 1933.

Balilaan

Op 24 oktober 1941 genoemd naar Bali, een der Kleine Sunda eilanden, gelegen tussen Java en Lombok. De kunst op Bali is een volkskunst en heeft een geheel eigen karakter, dat nauw verweven is met de godsdienst (Hindoeïsme).

Beethovenlaan

Op 22 september 1985 genoemd naar Ludwig van Beethoven (1770-1827), Duits componist van Vlaamse herkomst. Grootmeester der instrumentale muziek. Componeerde ondermeer 9 symfonieën, 11 ouvertures en 38 pianosonaten.

Bergweg

De Bergweg is kennelijk genoemd naar de ligging van de weg in de richting van een berg. Welke berg daarmee bedoeld wordt, is niet geheel duidelijk. Enerzijds wordt Soesterberg op oude kaarten, onder andere op de plattegrond van Zeist uit Kuyper’s Atlas van 1867, aangeduid als ‘Den Berg’. Anderzijds kan worden gedacht aan de Amersfoortse berg. De Amersfoortseweg werd in de zeventiende eeuw ook ‘Berchwech’ genoemd. De Bergweg werd in de vorige eeuw Veenweg en Mac Adamweg genoemd.

Berkenlaan

De Berkenlaan werd op 10 november 1921 door de gemeente overgenomen van de N.V. Schaerweijder Bosschen.

Bethaniëlaan en Bethaniëplein

Genoemd naar het medisch kindertehuis ‘Bethanië’, dat in 1873 werd opgericht en ondergebracht in een gedeelte van het voormalig protestants weeshuis aan de Slotlaan. Omdat in de daaropvolgende jaren voortdurend aanvragen voor opneming van kinderen moesten worden afgewezen, werd in 1882 besloten op een bosterrein buiten de toenmalige bebouwde kom van Zeist (het huidige Bethaniëplein) een nieuw gebouw te stichten, dat plaats bood aan 85 kinderen. In 1925 bleek ook deze huisvesting niet meer voldoende ruimte te bieden. De gemeente Zeist was inmiddels sterk uitgebreid en in het jaarverslag van de Vereniging ‘Bethanië’ van 1925 stond onder andere ‘bovendien was het station vlak tegenover ‘Bethanië’ gebouwd en van den rook van de locomotieven hadden we duchtig last’.

In 1930 werd besloten het oude pand aan de gemeente te verkopen en iets geheel nieuws te stichten, (weer) aan het eind van de bebouwde kom van Zeist, namelijk aan de Verlengde Slotlaan. De Bethaniëlaan kreeg haar naam op 24 januari 1907, het Bethaniëplein de zijne op 22 december 1932.

Bilderdijklaan

Op 21 oktober 1926 genoemd naar Willem Bilderdijk (1756-1831), Nederlands dichter en geleerde, vurig Oranjegezind, voorloper van ‘Het Nederlands Reveil’.

Bisschopsweg

Beschrijving volgt nog.

Blikkenburgerlaan

De Blikkenburgerlaan dankt haar naam aan het huis ‘Blikkenburg’ (eigenlijk is de juiste naam ‘Bliekenburg’), dat reeds in 1340 in leen blijkt te worden gehouden van de Heren van Abcoude. In een akte van 8 oktober 1406 is sprake van de ‘Bliekenborgher steghe’. (Zie Bronnen van Zeist, deel I, bladzijde 138).
In 1527 is ‘Bliekenburg’ door de Staten van Utrecht als ridderhofstad erkend. Het oude huis is reeds lang verdwenen. Thans staat er nog een negentiende eeuwse buitenplaats.

Bloemenheuvellaan

Op 13 oktober 1952 genoemd naar de buitenplaats ‘Bloemenheuvel’ op de hoek van de Utrechseweg-Van Reenenweg.

Borneolaan

Op 2 september 1947 genoemd naar Borneo (Kalimantan) naar grootte het derde eiland ter wereld, groot 746.500 km2. Voor 4/5 deel is het eiland Indonesisch, de rest bestaat uit Brunei, Sarawak en Sabah.

Boschlust

Op 8 augustus 2000 is aan de openbare weg ter ontsluiting van het in 1993 door brand verwoeste cultureel centrum Boschlust de straatnaam Boschlust gegeven.

Boshijgerslaantje

Op 6 september 2011 is de naam Boshijgerslaantje toegekend. De hardloopclub de boshijgers vierde in september 2011 het 50-jarig bestaan en zij lopen altijd hard in het boslaantje nabij de manege van de Krakelingweg. In de volksmond was de naam van het laantje al helemaal ingeburgerd. Het straatnaambord is (bij het 40-jarig jubileum in 2001) onthuld door wethouder den Heijer.

Boskant

Op 18 november 1920 is de weg, lopende langs de grens tussen het Zeisterbos en het toen als bouwterrein te exploiteren gedeelte van het Kerckebosch, Boskant genoemd.

Boslaan

Op 3 september 1901 genoemd naar het in de onmiddellijke nabijheid gelegen Zeisterbos, dat in 1913 in openbare veiling door de gemeente Zeist werd aangekocht.

Bothalaan

Op 29 maart 1901 genoemd naar Louis Botha (1862-1919). Boerengeneraal. Eerste minister van de Unie van Zuid-Afrika (Transvaal, Oranje Vrijstaat, Natal en Kaapkolonie). Onder zijn leiding werd tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) in 1915 Duits Zuidwest-Afrika veroverd.

Boulevard

De Boulevard heeft wat de naamgeving betreft, een nogal bewogen verleden. In de raadsvergadering van 24 januari 1907 werd conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten ‘om den zoogenaamden Boulevard, loopende van de Slotlaan naar de Bergweg te noemen Schaerweijderparklaan’. In de raadsvergadering van 20 december 1928 deelde de heer G.H. Fijgi (later gespeld Figi) mede, dat de gelijkluidendheid in de benaming van twee wegen, namelijk de Schaerweijderparklaan en de Schaerweijdelaan, veel verwarringen en moeite veroorzaakte. Hij stelde voor, eerstgenoemde laan weer als vanouds de naam Boulevard te geven, zoals deze in de volksmond trouwens nog steeds genoemd werd. Burgemeester en wethouders voelden niet voor deze uitheemse naam en achtten het juister, dat de hoofdverkeersweg door het Schaerweijder Villapark de naam Schaerweijderparklaan zou blijven behouden. De raad dacht er anders over en maakte er Boulevard van. Tien jaar later, in de raadsvergaderingen van 24 februari en 31 maart 1938, is nog urenlang gediscussieerd over het voorstel van het raadslid Scheps om de Franse naam Boulevard te veranderen in Dreef. Dit werd onder meer als volgt gemotiveerd: ‘Wanneer uit Zeist brieven worden gezonden naar bijvoorbeeld Oostende, met als afzenderadres daarop ‘Boulevard te Zeist’, dan voelt spreker dat als een aanval in de rug op een stamverwant volk met 4 millioen zielen, dat voor het behoud van zijn taal strijd voert op leven en dood’. Zelfs dit argument mocht niet baten en het voorstel werd verworpen met 13 tegen 4 stemmen.

Breesteegh

Op 1 juli 2014 zijn een drietal namen vastgesteld voor een nieuwbouwproject op de hoek Koppelweg – Griffensteijnselaan. Breesteegh, Landlust en De Snep. De Koppelweg heette vroeger Breesteegh, vandaar dat deze naam op deze locatie terugkeert.

Breullaan

De Breullaan dankt haar naam aan het huis ‘De Breul’, dat reeds in 1413 in leen blijkt te worden gehouden van Johan, Heer van Egmond en IJsselstein. (Zie Bronnen van Zeist, deel I, bladzijde 150). De Breullaan was vroeger een deel van de Odijkerweg, die ten noorden van de Arnhemse Bovenweg doorliep tot in de heide naar Austerlitz (zie Odijkerweg). De naam breul, briel, bril, bruil, duidt op de – vroegere – bodemgesteldheid, namelijk laag, vochtig, waterig, moerassig, met gras of houtgewas begroeid land, of: omheind kreupelbos. (Zie G.J. Uitman, Wat zeggen onze aardrijkskundige namen?, Assen 1954, bladzijde 79).

Brinkhove

Op 1 oktober 1957 besloten burgemeester en wethouders het in aanbouw zijnde bejaardencentrum aan de Utrechtseweg tegenover De Brink, de naam Brinkhove te geven. Het hoofdgebouwen de 26 daarbij behorende bejaardenwoningen kregen de huisnummeraanduiding Brinkhove 1 tot en met 27.

Brinkweg

Hoewel bij het woord brink vaak gedacht wordt aan een met bomen begroeid en tot markt dienend dorpsplein, moet het antwoord op de vraag naar de betekenis van de Zeister Brink in een andere richting worden gezocht. In het oostelijk deel van Utrecht heeft het woord brink of brenk namelijk de betekenis van een gedeelte van de almende, de gemenegrond van een marke. In Soest en in Renswoude komen omvangrijke boerenerven voor, die de naam Brink dragen. Ook de naam Brinkkanterweg in Woudenberg wijst in die richting. De Brink wordt voor het eerst genoemd in een akte van 9 april 1409 (zie Bronnen van Zeist, deel I, bladzijde 145). Blijkens een akte van 11 juli 1443 verpachtte de Bisschop van Utrecht op die datum aan zijn deurwaarder Geryt van Zuylen van Blikenborgch zijn hof gelegen aan de Brenck te Zeist voor vijf mudden rogge ’s jaars (zie Bronnen van Zeist, deel I, bladzijde 222). Op deze ‘Bisschopshof’, waarvan reeds sprake is in een oorkonde van 22 februari 1308 (zie Bronnen van Zeist, deel I, bladzijde 28) zetelde in de middeleeuwen de villicus (een soort rentmeester van de bisschop). Daar was ook het centrum van de administratie van en de rechtspraak over de domeingronden, die onder deze hof behoorden.

Broederplein

Genoemd naar het ‘Broederhuis’ van de Evangelische Broedergemeente, dat in de jaren 1748-1749 gebouwd werd op het oostelijk van de Nassau-Odijklaan gelegen plein, hetgeen toen Broedersquare genoemd werd. Het ‘Broederhuis’ is genummerd Broederplein 39 tot en met 54. Hier zetelt sedert 1973 de Rijksdienst voor de Monumentenzorg. Het Broederplein werd vroeger ook Oosterplein genoemd.

Brouwerij

De Brouwerij ‘herinnert aan de tijd, dat er in Zeist bier gebrouwen werd. De gebouwen van de Brouwerij hebben overigens niet altijd die bestemming gehad, want na de voltooiing van het Slot dienden zij als stal en koetsierswoning van het Slot. De ongehuwde broeders van de Evangelische Broedergemeente, komend uit Heerendijk bij IJsselstein, namen eerst hun intrek in ‘Veelzigt’. Later vonden zij hier onderdak en noemden hun onderkomen toen ‘Bethlehem’, denkend aan de stal van Christus’ geboorte. Na de voltooiing van het ‘Broederhuis’ werd de bierbrouwerij opgericht, maar de concurrentie van de meer professionele brouwerijen was van dien aard, dat dit Zeister bier zich niet heeft weten te handhaven.

Brugakker

Op 10 juni 1974 is aan het gebied van de derde fase van het plan Zeist-West, de naam Brugakker gegeven, met de bepaling dat die naam tevens dient als straatnaam voor de binnen dat gebied geprojecteerde wegen (zie ook Nijenheim). Het smalle gebied, dat zich uitstrekt van de Zeisterbrug (waar Koppelweg en Koppeldijk in elkaar overgaan) naar de buurtschap De Vinkenbuurt, dicht bij de Kromme Rijn en dat midden in het gebied van de derde fase is gelegen, werd vroeger met de naam Brugakker aangeduid. Brughacker wordt reeds genoemd op 26 februari 1480 (zie Bronnen van Zeist, deel I, bladzijde 324).

Bunsinglaan

De Bunsinglaan is genoemd naar de aan deze weg gelegen eeuwenoude, maar verbouwde boerderij ‘De Bunsing’ (Bunsink). De Bunsinglaan werd ook Stoetwegensedijk genoemd.

Burgemeester Korthals Alteslaan

Op 12 september 1983 genoemd naar mr. Aleid Pieter Korthals Altes (1905–1984), die burgemeester van Zeist was van 16 september 1947 tot 1 mei 1968.

Burgemeester Patijnlaan

Op 18 november 1920 genoemd naar mr. Johan Jacob Clotterbooke Patijn van Kloetinge (1859 – 1922), burgemeester van Zeist van 1 januari 1894 tot 1 mei 1919, tevens raadslid van 16 juli 1889 tot 29 mei 1894.

Burgemeester van Holthelaan

Op 31 mei 1954 genoemd naar jonkheer dr. Marie Louis van Holthe tot Echten (1896-1970), die burgemeester van Zeist was van 15 augustus 1934 tot 1 augustus 1939.

Burgemeester van Tuyll-laan

Op 31 mei 1954 genoemd naar mr. Cornelis Jan Baron van Tuyll van Serooskerken (1869-1945). Burgemeester van Zeist van 28 augustus 1919 tot 1 juli 1934.

Catharinus Stomplaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Catharinus Stomp, geboren 15 juni 1916 te Zeist, behanger en stoffeerder, wonende Herenlaan 32 te Zeist, omgekomen 22 mei 1945 te Budelsdorf.

Charlotte de Bourbonlaan

Op 10 december 1931 is deze laan genoemd naar Charlotte de Bourbon (1546-1582). Zij huwde te Brielle op 12 juli 1575 Prins Willem I van Oranje en was diens derde gemalin. Zij bezweek na de verpleging van de Prins na de aanslag van Jean Jaureguy.

Choisyweg

Op 2 juni 1921 genoemd naar de buitenplaats ‘Choisy’, gelegen aan de Slotlaan tussen de 2e Hogeweg en de Woudenbergseweg. De buitenplaats is in 1912 gesloopt. Alleen de hardstenen palen met de letters ‘Choi’ en ‘sy’ zijn nog te zien bij de inrit van de woning Woudenbergseweg 2.

Chopinlaan

Op 2 september 1985 genoemd naar Frédéric François Chopin (1810-1849), Pools-Frans romantisch pianist en componist van (vrijwel uitsluitend) pianomuziek. Tot zijn beste werken behoren: de etudes, préludes, mazurka’s, polonaises, sommige walsen en nocturnes.

Churchill-laan

Op 6 september 1965 genoemd naar Sir Winston Leonard Spencer Churchill (1874-1965), Engels politicus, historicus en schrijver. Hij werd als premier van Groot-Brittannië (sedert mei 1940) de bezielende leider der geallieerden tijdens de Tweede Wereldoorlog (met Stalin en Roosevelt). Na de verkiezingsnederlaag der conservatieven in 1945 leidde hij tot 1951 de oppositie; van 1951-1955 was hij wederom premier. Hij schreef onder andere memoires over de Tweede Wereldoorlog en ontving de Nobelprijs voor Literatuur in 1953.

Cicerolaan

Op 8 augustus 2000 is aan één van de nieuw aangelegde wegen in het Lyceumkwartier de naam Cicerolaan gegeven. Marcus Tullius Cicero (106 – 43 voor Christus) was een Romeins staatsman, advocaat, prozaïst en filosoof. Cicero is de grote taalvormer en -vernieuwer, wiens Latijn terecht als het klassieke Latijn bij uitstek wordt beschouwd. Zijn filosofische geschriften bestempelen hem als een der grote opvoeders van de mensheid.

Comeniuslaan

Op 8 mei 1967 genoemd naar Johann Amos Comenius (1592-1670), Tsjechisch pedagoog, voortgekomen uit de Boheems-Moravische Broedergemeente. In 1657 vestigde hij zich in Amsterdam. Hij stierf in Naarden waar hij ook begraven is. Zijn pedagogiek is van een milde goedheid; zijn onderwijssysteem was op het aanschouwelijke gericht. Hoofdwerk: Didactica magna (grote didactiek).

Cornelis Schellingerlaan

Op 22 juni 1933 genoemd naar de Amsterdammer Cornelis Schellinger (1711 – 1778), die op 18 december 1745 de vrije en hoge heerlijkheid Zeist en Driebergen met alle bezittingen kocht van Willem Adriaan van Nassau, de kleinzoon van de stichter van het Slot, met het oogmerk een nederzetting van de Evangelische Broedergemeente (Hernhutters) mogelijk te maken. Een vrije en hoge heerlijkheid als Zeist had meer mogelijkheden voor een vrije godsdienstoefening en bijvoorbeeld een eigen begraafplaats dan IJsselstein (Heerendijk), waar de Hernhutters in moeilijkheden waren geraakt. Aanvankelijk woonden de Hernhutters in het Slot. Hun kerkzaal was zelfs tot 1768 in de noordwestelijke slotvleugel gevestigd. Schellinger stelde de weilanden ter linker- en rechterzijde van de oprijlaan ter beschikking voor de bouw van het ‘Broeder- en Zusterhuis’ en van particuliere woonhuizen. In 1767 verkocht hij Zeist aan Maria Agnes Gravin von Zinzendorf und Pottendorf. Zij was de dochter van Nikolaus von Zinzendorf und Pottendorf, de stichter van de Hernhutter Broedergemeente.

Cort van der Lindenlaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar mr. Pieter Wilhelm Adriaan Cort van der Linden (1846 – 1935), Nederlands liberaal staatsman. Hoogleraar in het strafrecht 1881 – 1896. Minister van Justitie 1897 – 1901.

1913 – 1918 Minister-President van een extraparlementair kabinet dat ons land door de oorlogsjaren 1914 – 1918 hielp en in 1917 een grondwetsherziening tot stand bracht, waarbij algemeen kiesrecht en financiële gelijkstelling van het openbaar en bijzonder onderwijs werd verwezenlijkt.

Coornhertlaan

Op 8 augustus 2000 is aan één van de nieuwe wegen in het Lyceumkwartier de naam Coornhertlaan gegeven. Dirck Volckertszoon Coornhert (1522-1590) was een Nederlands dichter, prozaschrijver, polemist, graveur, theoloog en wijsgeer. Hij was aanvankelijk notaris en stadssecretaris te Haarlem, maar vestigde zich in verband met godsdiensttwisten tenslotte in Gouda. Hij was sterk humanistisch gezind en afkerig van kerken als instituut. Zijn belangrijkste werk: “Zedekunst dat is Wellevenskunste” (1586).

Cornelis M.J.M. Burgerlaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Cornelis Matheus Johannes Maria Burger, geboren 23 april 1920 te Zeist, student, wonende Joost van den Vondellaan 52 te Zeist, omgekomen 16 februari 1944 te Amsterdam. Aanvankelijk begraven op het thans gesloten r.k. kerkhof aan de Utrechtseweg, later overgebracht naar de erebegraafplaats te Loenen op de Veluwe.

Cornelis Vlotlaan

Op 3 februari 1964 genoemd naar Cornelis Vlot (1906–1944), redacteur Voedselvoorziening; omgekomen in Haarlem.

Costerlaan

Op 29 maart 1901 genoemd naar dr. Hermanus Jacob Coster (1865-1899). Hij vestigde zich na zijn promotie als advocaat in Zuid-Afrika en werd in 1895 staatsprocureur van de republiek Zuid-Afrika. Toen in 1899 de oorlog tegen Engeland uitbrak nam hij dienst in het Boerenleger. Hij sneuvelde op 30 oktober van dat jaar bij Elandslaagte. Op 6 december 1967 werd te zijner gedachtenis op de oude begraafplaats te Pretoria een monument onthuld.

Couwenhoven

Op 17 juli 1972 is aan het gebied van de tweede fase van het plan Zeist-West de naam Couwenhoven gegeven, met de bepaling dat die naam tevens zal dienen als straatnaam voor de binnen dat gebied geprojecteerde wegen (zie ook Kouwenhovenselaan). In de nabijheid van dit gebied was vroeger de hofstede ‘Couwenhoven’ gevestigd. De naam komt al in 1469 voor.

Cronjélaan

Op 29 maart 1901 genoemd naar Pieter Arnoldus Cronjé (1835-1911), Boerengeneraal. Hij versloeg in december 1899 de Engelsen bij Modderrivier en bij Magersfontein, maar op 27 februari 1900 moest hij voor het Engelse leger onder lord Roberts bij Paardenberg capituleren. Als krijgsgevangene werd hij naar Sint Helena gevoerd, vanwaar hij in 1903 naar zijn vaderland terugkeerde.

Crosestein

Op 7 augustus 1978 is aan het gebied van de 4e fase van het plan Zeist-West de naam Crosestein gegeven, naar de gelijknamige hoeve, die tevens een miniatuur-ambachtsheerlijkheid is geweest van nog geen 22 hectare.

Constantijn Huygenslaan

Op 21 oktober 1926 genoemd naar Constantijn Huygens (1596-1687), Nederlands dichter, diplomaat en componist, secretaris van Frederik Hendrik, Willem II en Willem IIl. Belangrijke werken: Scheepspraet (1625) en Trijntje Cornelis (1653). Composities: airs voor luit, klavecimbel en gamba.

Da Costalaan

Op 29 mei 1935 genoemd naar Isaäc da Costa (1798-1860), Nederlands schrijver en dichter. Onder invloed van Bilderdijk werd hij een der grote voorvechters van het zogenaamde ‘Réveil’.

Dahliastraat

Op 5 april 1906 besloot de gemeenteraad aan 4 nieuwe wegen in de nabijheid van de Driestlaan (Hortensialaan) bloemennamen te geven, te weten Dahliastraat, Leliestraat, Rozenstraat en Tulpstraat.

Daltonlaan

Op 8 mei 1967 genoemd naar het Dalton-onderwijs, dat omstreeks 1920 in de Verenigde Staten is ontwikkeld door Helen Parkhurst in het plaatsje Dalton (Massachusetts). Het Dalton-onderwijs wordt gekenmerkt door de vrijheid die aan de leerlingen wordt gegeven, door het stimuleren van de samenwerking tussen hen onderling en door individualisering en differentiëring van het onderwijs.

Dalweg

Bij schrijven van 18 juli 1910 deelde de N.V. Schaerweijder Bosschen aan burgemeester en wethouders van Zeist mede, dat vanaf die datum voor het openbaar verkeer was opengesteld: ‘De Dalweg, lopende van de Schaerweijderparklaan (Boulevard) naar de Bergweg’. De naam Dalweg houdt verband met de ligging van deze weg ten opzichte van de Bergweg. De Dalweg werd eigendom van de gemeente, ingevolge raadsbesluit van 10 november 1921.

Daniel Marotplein

Op 29 september 1998 is voor een bouwplan aan de Blikkenburgerlaan hoek Zinzendorflaan de naam Daniel Marotplein vastgesteld. Daniel Marot, die in 1686 met vele andere Hugenoten uit Frankrijk uitweek, was interieurarchitect. Een van zijn eerste werken in Nederland was vermoedelijk het trappenhuis en de Willemszaal in Slot Zeist. Zijn belangrijkste werk in Den Haag, waar hij werkte in opdracht van de toenmalige stadhouders, was de Trêveszaal (1698).

De Brink

Op 1 oktober 1984 is aan de ontsluitingsweg van het gelijknamige bouwplan de naam ‘De Brink’ gegeven. Zie ook bij Brinkweg.

De Clomp

Op 29 juli 1974 is aan het, door de Griftlaan, de Weteringlaan en de Grift omgeven, centrumgebied van het plan Zeist-West de naam De Clomp gegeven. Blijkens het raadsvoorstel van 19 juli 1974 is het centrumgebied genoemd naar de in 1971 afgebroken herberg ‘De Clomp’ aan de Koppeldijk. Behalve deze herberg werd de gehele buurt rondom de sluis aan de Zeister Vaart Het Klompje genoemd. De naam wordt al in 1529 vermeld.

De Dreef

Op 8 mei 1967 heeft de hoofdverbindingsweg door de wijk Vollenhove de naam Dreef gekregen.

De la Reylaan

Op 10 mei 1928 genoemd naar Jacobus Herklaas De la Rey (1847 – 1914). Boerengeneraal, bijgenaamd ‘Ome Koos’. Een vroom en dapper man met grote militaire gaven. Door een ongeval overleed hij in september 1914. Voordien heette deze laan Bothadwarslaan.

De Posterij

Deze straatnaam werd op 23 mei 2006 vastgesteld. Het was een collegevoorstel van 26 april 2006 van de heer J.B. Span. Het voorstel is ingediend zonder advies van de nog in te stellen straatnamencommissie. Motivatie: ‘Naam ‘De Posterij’ is logisch als straatnaam. Het gehele nieuwbouwcomplex is als project “De Posterij” in de verkoop gebracht. De naam past geheel bij de oorspronkelijke bestemming van dit terrein. Voor de toekomstige bewoners is het al een ingeburgerde naam. De naam komt nog niet voor in ons straatnamenbestand en kan daarmee gebruikt worden.’

De Snep

Op 1 juli 2014 zijn een drietal namen vastgesteld voor een nieuwbouwproject op de hoek Koppelweg – Griffensteijnselaan. Breesteegh, Landlust en De Snep. Op het terrein stond in de 18e eeuw de boerderij Kleine Koppel. Later heette deze hoeve De Snep, wellicht omdat hij uitkeek op het eeuwenoude snavelvormige snijpunt van de Noordweg en de Koppelweg.

De Wetlaan

Op 29 maart 1901 genoemd naar Christiaan Rudolf de Wet (1854–1922), Boerengeneraal.

Dijnselburgerlaan

Op 6 februari 1956 is deze – achter het openbaar slachthuis en de Gerofabriek aangelegde – weg Dijnselburgerlaan genoemd omdat daar vroeger de oude oprijlaan van het landgoed ‘Dijnselburg’ liep.

Dijnselweg

Genoemd naar het landgoed ‘Dijnselburg’ te Huis ter Heide. In 1277 wordt het gebied al genoemd als ‘Dinslo’. In de 19e eeuw ook Grafweg genoemd. Aan het eind van die eeuw werd het begin van de Dijnselweg aangeduid met ‘Het Hof van Brussel’. De weg is zeer oud en historisch verbonden met het landgoed.

Descarteslaan

Op 8 augustus 2000 is aan één van de nieuwe wegen in het Lyceumkwartier de naam Descarteslaan gegeven. René Descartes (1596-1650) was een Frans mathematicus en wijsgeer, de grondlegger van de moderne filosofie. Hij formuleerde “cogito, ergo sum” (ik denk, dus ben ik). Zijn invloed op filosofie en wetenschappen is zeer groot geweest.

Doudart de la Gréehof

Op 5 april 1993 is aan de nieuwe weg nabij de Van Reenenweg en schrijversbuurt de naam Doudart de la Gréehof gegeven. Marie Louise Frederica Catharina Doudart de la Grée (1907-1981) woonde en werkte ruim vijftig jaar in Zeist. Zij schreef romans en toneelstukken, en was actief in het culturele leven van Zeist. Ze was mede-oprichter van de Zeister Literaire Kring.

Dr. A. Kuyperlaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar dr. Abraham Kuyper (1837–1920), gereformeerd theoloog en staatsman. Predikant te Amsterdam (1869), later hoogleraar aan de door hem opgerichte Vrije Universiteit (1880), en minister-president (1901–1905). Als leider van de Antirevolutionaire Partij speelde hij een grote rol in de schoolstrijd. Zijn invloed op kerk en politiek was zeer groot.

Dr. D. Bosplein

Op 30 maart 1951 genoemd naar dr. Dirk Bos (1862-1916), Nederlands staatsman. Hij was vrijzinnig democraat, lid van de Tweede Kamer (1901-1916), en voorzitter van de pacificatiecommissie lager onderwijs, die leidde tot de financiële gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs (1917).

Dr. H. Colijnlaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar dr. Hendrikus Colijn (1869-1944), Nederlands staatsman. Hij was vijfmaal minister-president (1925-1926, 1933-1939), leider van de ARP, en bekend om zijn bezuinigingspolitiek. In 1941 geïnterneerd door de Duitsers, overleden in 1944 te Ilmenau.

Dr. De Visserlaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar Johannes Th. de Visser (1857–1932), theoloog en minister van Onderwijs (1922–1925); Lager-onderwijswet van 1920.

Dr. Schaepmanlaan

Genoemd naar dr. Hermanus Johannes Aloysius Maria Schaepman (1844 – 1903), r.k. priester, Nederlands staatsman en letterkundige. Na zijn studietijd te Rome werd hij hoogleraar aan het Groot-Seminarium te Driebergen Rijsenburg.

1880 – 1903 lid Tweede Kamer. Hij nam het initiatief tot Stichting van een katholieke partij. Ter voorkoming van verwarring met de Schaperlaan en de Scheeperslaan werd de naam Schaepmanlaan op 7 december 1953 gewijzigd in Dr. Schaepmanlaan. Zie ook bij de Jan Pieter Heijelaan.

Dr. Wibautlaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar dr. F.M. Wibaut (1859–1936), sociaaldemocratisch politicus en Amsterdamse wethouder.

Driebergseweg

De Driebergseweg, voorheen ook Benedenweg genoemd, was de oude kerkweg voor de in Driebergen en Rijsenburg wonende parochianen, die tot na de reformatie tot het Kerspel Zeist behoorden. In een oorkonde van 27 mei 1368 wordt deze weg al genoemd als ‘Strata de Zeyst’. Pas in de 19e eeuw is hij bestraat. In 1896 werd gevraagd om de weg beter te verlichten nu er meer woningen kwamen te staan.

Dr. Marga Klompélaan

Op 12 juni 1995 is aan één van de vier nieuwe straten in het Staatsliedenkwartier de naam Marga Klompé gegeven. Margaretha Albertina Maria Klompé (1912–1986) werd in 1948 voor de Katholieke Volkspartij (KVP) lid van de Tweede Kamer; in 1949 lid van de Raad van Europa; en in 1952 van het parlement van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS). Van 1956 tot 1963 was zij de eerste vrouwelijke minister in Nederland (Maatschappelijk Werk), later ook minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk.

Ds. Nahuyslaan

Op 20 december 1923 genoemd naar ds. Theodoor Hendrik Nahuys (1836 – 1915), die van 20 november 1868 tot 4 juli 1909 Nederlands hervormd predikant te Zeist was. Hij was een van de oprichters van de Vereniging ‘Bethanië’, welke het kindertehuis van die naam in 1873 stichtte.

Dr. Willem Dreeslaan

Op 12 juni 1995 genoemd naar Willem Drees (1886-1988), Nederlands staatsman en minister-president van 1948-1958. Bekend van de Noodwet Ouderdomsvoorziening (1947). Was ook minister van Sociale Zaken en een van de oprichters van de PvdA.

Duifhuis

Op 2 december 1996 is aan één van de drie nieuwe wegen nabij de Kroostweg-Noord de naam Duifhuis gegeven. Voor deze nieuwbouw werden historische namen gebruikt uit transportakten uit de 18e en 19e eeuw.

Dwarsweg

Al in de 19e eeuw genoemd naar de ligging van de weg ten opzichte van de Van Reenenweg.

De Heuvel

Op 2 mei 1983 is de naam De Heuvel verbonden aan de openbare wandelgebieden en aan de naar de parkeergarage leidende toegangsweg vanaf de Jagerlaan. Zie ook bij Voorheuvel.

Egelinglaan

Op 19 december 1922 genoemd naar Cornelis Guldensteeden Egeling (1847–1915), apotheker, die van 21 maart 1894 tot 2 november 1915 wethouder van Zeist was.

Eikenlaan

In het voorstel van burgemeester en wethouders van 7 mei 1924, tot het kosteloos overnemen van een strook grond en het aanleggen van een weg daarover, voor rekening van de N.V. Schaerweijder Bosschen, staat met betrekking tot de naamgeving: ‘In deze omgeving werden verschillende wegen genoemd naar de boomen, waarmede zij beplant werden, zoals Acacialaan, Berkenlaan, Lindenlaan. Wijl het in ons voornemen ligt dezen weg met Amerikaansche eiken te beplanten zou men hem gevoegelijk Eikenlaan kunnen noemen’. De gemeenteraad besloot op 22 mei 1924 conform dit voorstel.

Emmaplein

Op 8 april 1991 is aan het nieuwe winkelcentrum de naam Emmaplein gegeven. Burgemeester en wethouders hadden voorgesteld dit gebied De Hoogt te noemen, maar een meerderheid van de gemeenteraad gaf de voorkeur aan terugkeer tot de naam Emmaplein in het centrum van Zeist.

Erasmuslaan

Op 8 augustus 2000 is aan één van de nieuwe wegen in het Lyceumkwartier de naam Erasmuslaan gegeven. Desiderius Erasmus (1469–1536) was een beroemd Nederlands humanist die als geleerde wereldfaam genoot. Met alle grote figuren in staat, kerk en wetenschap stond hij in briefwisseling. Zijn “Adagia” (uitspraken) en “Colloquia familiaria” (samensprekken) deden lang dienst als schoolboeken. Zijn bekendste werk is de “Lof der zotheid”.

Ernst Casimirlaan

Op 10 december 1931 genoemd naar Ernst Casimir (1573–1632), Graaf van Nassau-Dietz, stadhouder van Friesland (1620–1632) en tevens van Groningen en Drente (1625–1632). Hij nam deel aan vele veldtochten van Prins Maurits en sneuvelde in 1632 voor Roermond.

Ester vas Nuneslaan

Op 14 november 2000 is aan één van de nieuwe wegen in het Lyceumkwartier de naam Ester Vas Nunes gegeven. Ester Vas Nunes (1868 – 1929)was een van de weinige Nederlandse filosofen. Zij was een van de beste leerlingen van de filosoof G.J.P.J. Bolland (1854 – 1922). Zij heeft minstens 25 publicaties op haar naam staan. Zij was aanhangster van de Hegeliaanse-Bollandistische leer. Ze was hoofd van een lagere school in Amsterdam.

Fazantenlaan en Fazantenplein

Op 9 juni 1956 besloot de gemeenteraad de wegen in het bestemmingsplan Kroostweg namen te geven van verschillende hoendersoorten, te weten Fazantenlaan en Fazantenplein, Korhoenlaan, Kwartellaan en Patrijzenlaan.

Filips van Bourgondiëlaan

Op 12 november 1962 genoemd naar Filips van Bourgondië (1464–1524). Hij was een bastaardzoon van Filips de Goede, Hertog van Bourgondië. In 1498 benoemde Filips de Schone hem tot admiraal en in 1501 tot Gouverneur van Gelre. Wegens zijn militaire en diplomatieke gaven benoemde Karel V hem in 1516 tot Bisschop van Utrecht.

Filosofenlaantje

Het Filosofenlaantje loopt van de Hernhuttersingel naar de Blikkenburgerlaan, tussen de sportvelden door, en herinnert aan de mediterende en filosoferende leden van de Evangelische Broedergemeente. Het Filosofenlaantje werd eerder Broederlaan genoemd. In de wegenlegger van 13 april 1898 heet het Filosofenlaantje ‘Tielsche allee’.

Finsponglaan

Op 6 februari 1995 is aan de nieuw aangelegde weg op een terrein aan de Boulevard waar het tehuis voor visueel gehandicapte bejaarden ‘de Finspong’ was gelegen, de naam ‘Finsponglaan’ gegeven. Finspong is een dorpje in Zweden. Jonkheer Gilles Egbert de Geer (1862–1942), gemeenteraadslid van Zeist van 1891–1909, bouwde in 1912 een huis aan de Boulevard dat hij de naam gaf van dit Zweedse plaatsje.

Frank van Borselenlaan

Op 22 juni 1933 genoemd naar Frank van Borselen (1395–1471), Zeeuws edelman, behorend tot de Kabeljauwse Partij. Hij werd in 1425 stadhouder van Holland en huwde in 1433 met Jacoba van Beieren. Filips van Bourgondië schonk hem de titel van Graaf van Oostervant.

Fransen van de Puttelaan

Op 6 januari 1921 genoemd naar Isaac Dignus Fransen van de Putte (1822–1902). Hij trad in 1838 in dienst van de koopvaardij, werd in 1849 administrateur van een suikerfabriek op Java, daarna tabaksplanter. Later was hij Tweede Kamerlid en minister van Koloniën. Fransen van de Putte kocht vanaf 1880 grote stukken grond in Zeist, waaronder het Schaerweyde-complex, waarmee de aanleg van de Fransen van de Puttelaan verband houdt.

Frederik Hendriklaan

Op 10 december 1931 genoemd naar Frederik Hendrik (1584–1647), Prins van Oranje, zoon van Willem van Oranje en Louise de Coligny. Hij nam deel aan de slag bij Nieuwpoort. Hij huwde Amalia van Solms en stond bekend als groot veldheer en ‘stedendwinger’ door zijn belegeringskunst.

Fröbellaan

Op 8 mei 1967 genoemd naar Friedrich Wilhelm August Fröbel (1782–1852), kleuterpedagoog en stichter van de eerste ‘Kindergarten’. Hoofdwerk: Die Menschenerziehung.

Fuutlaan

Op 28 april 1986 zijn aan de nieuwe wegen in het bedrijfsterrein Kwikstaartlaan II de namen Pijlstaartlaan, Scholeksterlaan, Lepelaarlaan, Aalscholverlaan en Fuutlaan gegeven.

Galgeveld

Op 3 juli 1995 is aan één van de wegen welke zijn aangelegd op het gebied tegenover het Sanatorium aan de Oude Arnhemseweg, de naam Galgeveld gegeven. De gerechtsplaats van het Hof van de provincie Utrecht was vroeger in Zeist gelegen en wel daar waar tegenwoordig het Sanatorium staat. Lang werd dit stuk grond aangeduid als Galgeveld.

Gandhilaan

Op 2 december 1996 is aan één van de 3 nieuwe wegen ten behoeve van de nieuwbouw op een terrein aan de Boulevard de naam Gandhilaan gegeven. Mohandas Karamtsjand Gandhi (1869–1948) was een Indisch vrijheidsstrijder. Hij wees principieel elk geweld af en gebruikte uitsluitend geweldloos verzet in zijn strijd voor vrijheid en rechtvaardigheid. Hij werd in 1948 door een hindoe-extremist vermoord.

Gedachtegang

Op 10 augustus 2009 is aan één van de nieuwe wegen op het terrein van Altrecht de naam Gedachtegang gegeven. De straatnamen drukken iets uit van de ontwikkeling die de cliënten van Altrecht in hun behandelproces doormaken. Andere toegekende namen zijn: Levenspad, Voortgang, Wenshoek, Wegwijs en Vrij Baan.

Geiserlaan

Op 3 februari 1975 genoemd naar het op 27 mei 1972 in gebruik genomen overdekte zwembad ‘De Geiser’.

Génestetlaan

Op 21 oktober 1926 genoemd naar Petrus Augustus de Génestet (1829–1861), Nederlands dichter en predikant. Hij schreef eenvoudige, zoetvloeiende, weemoedige poëzie. Hoofdwerken: Eerste gedichten, Fantasia, St. Nicolaasavond, Leekedichtjes en vooral Laatste der Eerste.

Gerbrandylaan

Op 6 september 1965 genoemd naar mr. Pieter Sjoerds Gerbrandy (1885–1961), Nederlands staatsman. Hij was minister van Justitie, van Algemene Oorlogsvoering en tijdens de bezetting minister-president van de regering in ballingschap in Londen. Van 1948–1959 was hij lid van de Tweede Kamer voor de ARP.

Gerolaan

Op 18 november 1920 heeft de in dat jaar door de woningbouwvereniging ‘Gerodorp’ aangelegde weg de naam Gerolaan gekregen.

Gijsbrecht van Amstellaan

Op 22 juni 1933 genoemd naar Gijsbrecht van Amstel (1252-1303); hij was een van de machtigste leenmannen van het Sticht, waarvan hij vrijwel het gehele noord-westelijk deel in handen had. Hij stond aan het hoofd van de boerenopstand van 1274, die in 1275 door Floris V van Holland onderdrukt werd. In 1285 moest Gijsbrecht een verdrag met deze Hollandse graaf sluiten, waarbij hij diens leenman werd.

Godfried van Seijstlaan

Op 22 juni 1933 is de weg die geprojecteerd was over het terrein achter het Slot, waarop thans de sportvelden zijn aangelegd, genoemd naar Godfried van Seijst, die in de twaalfde eeuw op het oude ‘Slot van Zeist’ zou hebben gewoond. Doordat hij behalve bewoner ook eigenaar van Het Slot zou zijn geweest, is er niets over vermeld in de leenregisters en ontbreken jammer genoeg vrijwel alle gegevens over deze, misschien wel eerste, slotheer van Zeist. Toen in 1953 behoefte bestond aan een andere naam voor het gedeelte van de Koppelweg tussen de Waterigeweg en het rioolgemaal, omdat het zoeken naar adressen aan de Koppelweg (die toen liep van de Waterigeweg tot aan de Kroostweg) nogal moeilijkheden opleverde, besloot de gemeenteraad op 7 december van dat jaar het besluit van 22 juni 1933 in te trekken en eerstgenoemd gedeelte de naam Godfried van Seijstlaan te geven.

Gooyertiend

Op 1 april 1985 genoemd naar het gebied nabij de Kroostweg dat vroeger bekend stond als het tiendblok ‘Gooyertiend’, ook bekend als Goortiend.

Graaf Adolflaan

Op 6 januari 1958 genoemd naar Adolf, Graaf van Nassau (1540–1568), jongere broer van Prins Willem I van Oranje. Hij sneuvelde op 23 mei 1568 bij Heiligerlee.

Graaf Janlaan

Op 22 juni 1933 genoemd naar Jan, Graaf van Nassau (1535–1606), bijgenaamd “de Oude”, broer van Prins Willem I van Oranje. Hij was o.a. stadhouder van Gelderland en Zutphen en bracht de Unie van Utrecht (1579) tot stand. Hij is stamvader van het Nederlandse koningshuis.

Graaf Lodewijklaan

Op 6 januari 1958 genoemd naar Lodewijk, Graaf van Nassau (1538–1574), broer van Prins Willem I van Oranje. Hij sneuvelde op 14 april 1574 samen met zijn broer Hendrik in de slag op de Mookerheide.

Graskamp

Op 2 december 1996 is aan één van de drie nieuwe wegen nabij de Kroostweg-Noord de naam Graskamp gegeven. Voor de nieuwbouw werden historische namen gebruikt van in dat gebied gelegen percelen grond.

Graspieperpad

Op 18 december 2008 is voor een nieuw voetpad in de Vogelwijk de naam Graspieperpad vastgesteld. Het pad sluit aan bij bestaande namen van weide- en watervogels in de wijk.

Griffensteijnselaan en Griffensteijnseplein

De naam Griffensteijn verwijst naar de boerderij ‘Griffensteijn’ en de Zeister Grift die door dit gebied loopt. De laan kreeg haar naam op 12 januari 1928, het plein op 22 juni 1933.

Griftlaan

Op 10 april 1972 genoemd naar de Zeister Grift, een oude waterloop die al in de zeventiende eeuw bestond en van belang was voor de ontwikkeling van Zeist.

Groen van Prinstererlaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar mr. Guillaume Groen van Prinsterer (1801–1876), Nederlands staatsman en historicus. Hij was de grondlegger van de Antirevolutionaire Partij en verdedigde zijn beginselen in tal van geschriften, onder andere Ongeloof en Revolutie.

Gruttolaan

Op 9 juni 1956 besloot de gemeenteraad de wegen in het bestemmingsplan Noordweg namen te geven van weide- en watervogels, waaronder de Gruttolaan.

Guido Gezellelaan

Op 28 april 1986 genoemd naar Guido Gezelle (1830–1899), Vlaams priester en dichter van natuur- en religieuze poëzie in een sterk West-Vlaams getinte taal. Belangrijkste werken: Kerkhofblommen, Gedichten, Gezangen en Gebeden, Tijdkrans en Rijmsnoer.

Gunninglaan

Op 8 mei 1967 genoemd naar prof. dr. Johannes Hermanus Gunning (1859–1951), Nederlands pedagoog en classicus. Hij werd in 1923 te Utrecht hoogleraar in de pedagogiek en was een van de baanbrekers van de lyceumgedachte.

Handelsweg

Op 1 februari 1988 is de weg, welke het industrieterrein tussen de Boulevard en de Amersfoortseweg ontsluit en in de onmiddellijke nabijheid ligt van het Handelscentrum, Handelsweg genoemd.

Hannie Schaftlaan

Op 6 september 1965 genoemd naar Jannetje Johanna Schaft, geboren 16 september 1920 te Haarlem. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was zij aanvankelijk koerierster en nam deel aan wapentransporten en overvallen. Zij werd op 21 maart 1945 te Haarlem gearresteerd en op 17 april 1945 te Bloemendaal gefusilleerd.

Harmonielaan

In de raadsvergadering van 1 september 1932 was het voorstel van burgemeester en wethouders aan de orde om de nieuw aan te leggen weg over de overplaats van ‘Ma Retraite’, de naam Krommelaan te geven. Hoewel niet ontkend kon worden dat de laan inderdaad krom was, bleek het raadslid H.W. Buijs er niet erg gelukkig mee te zijn. Hij voelde meer voor de naam Veldhuisenlaan (de vroegere naam van ‘Veldheim’) of Harmonielaan, dit laatste in verband met het in dat jaar gevierde 50-jarig jubileum van het Koninklijk Zeister Harmonie Gezelschap. De voorzitter vond het laatste denkbeeld zeer sympathiek en zei dat burgemeester en wethouders het graag wilden overnemen. Ook de raad was het daarmee eens en besloot overeenkomstig het gewijzigde voorstel.

Hartesteeg

De Hartesteeg is vermoedelijk genoemd naar de vroegere bewoner Gerrit ter Hart (1770-1856). Op 16 maart 1983 is het aan de 2e Dorpsstraat gelegen gedeelte aan het openbaar verkeer onttrokken.

Haya van Somerenlaan

Op 12 juni 1995 is aan één van de vier nieuwe straten in het Staatsliedenkwartier de naam Haya van Somerenlaan gegeven. Haya Victoria van Someren-Downer (1926 – 1980) was voor de V.V.D. lid van de Tweede Kamer van 1959 – 1968 en van de Eerste Kamer van 1974 – 1980. Zij hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met mediazaken en onderwijs en in de Eerste Kamer met onderwijs en koninkrijkszaken. Vanwege haar ziekte moest de V.V.D. er in 1977 van afzien haar voor te dragen voor het ministerschap van Onderwijs en Wetenschappen.

Het Hazepad

Op 2 mei 1983 is aan de expeditieweg bestemd voor de bevoorrading van de winkels aan de Voorheuvel de naam Hazepad gegeven. De naam houdt mogelijk verband met de in de nabijheid gelegen Jagerlaan.

Heideweg

De Heideweg herinnert aan de tijd, toen Zeist nog geen ‘stad in het bos’, maar een dorp op de hei was. In het Reglement op de politie der wegen en wateren in de gemeente Zeist van 4 januari 1826, wordt de Heideweg omschreven als: ‘De weg van den Driebergschen Straatweg (Grooteweg No. 6) tusschen Heerewegen en het Molenbosch op Austerlitz’. De Heideweg werd toen ook aangeduid met de naam Heerewegensteeg.

Hein Bottingalaan

Op 13 december 2011 genoemd naar de initiatiefnemer om te komen tot de oprichting van de hockeyclub Schaerweijde, de heer Hendrik (Hein) Bottinga. Hij werd geboren te Utrecht op 7 november 1911. De eerste vergadering vond plaats op 8 december 1932, waarbij Hein Bottinga gekozen werd tot voorzitter. Op de algemene ledenvergadering van 28 september 1935 werd hij bij zijn vertrek tot erelid benoemd.

Henriëtte van Lijndenlaan

Bij schrijven van 27 september 1928 verzocht het raadslid dokter S.G.T. Bendien, de gemeenteraad één der nieuwe lanen in het park ‘Kersbergen’ de naam te geven van Henriëtte van Lynden, ter ere van de nagedachtenis van jonkvrouwe Cornelia Henriëtte barones van Lynden, die meer dan een halve eeuw voor en onder de bevolking van Zeist op buitengewone wijze werkte. Zij woonde in huize ‘Veelzigt’ aan de Utrechtseweg en overleed aldaar op 19 augustus 1928 op 82-jarige leeftijd. De gemeenteraad voldeed aan het verzoek op 11 oktober 1928. In het raadsbesluit en op de straatnaambordjes staat Henriëtte van Lijndenlaan. De juiste schrijfwijze is: Van Lyndenlaan.

Herenlaan

Op 23 november 1905 schreven de heren C.A. Stoové, A.E. Stoové en P.A. Stoové, allen wonende te Zeist, aan de gemeenteraad dat zij door aankoop eigenaar geworden waren van het ‘zoogenaamde Kampje, gelegen tussen de Donkerelaan, Nooitgedacht, Jufferstraat en 2e Hogeweg’. Omdat zij het terrein wensten te bestemmen voor bouwterrein, hadden zij een weg ontworpen, lopende over dat terrein en verbindende de Jufferstraat met het noordelijk gedeelte van Nooitgedacht, welke weg zij in eigendom wilden overdragen aan de gemeente Zeist. De weg werd op 27 december 1905 door de gemeente overgenomen en op 5 april 1906 was na de inmiddels plaatsgehad hebbende verbinding met de Jufferstraat een passende naam gevonden, de Heerenstraat. Op 30 oktober 1924 is de Heerenstraat op verzoek van de toenmalige bewoners omgedoopt in Heerenlaan.

Hernhuttersingel

Op 22 juni 1933 genoemd naar de sedert 1746 in de gemeente Zeist gevestigde Hernhuttergemeente, beter bekend als Evangelische Broedergemeente, die van onschatbare betekenis is geweest voor de ontwikkeling van Zeist.

Het Rond

De naam Het Rond, vroeger Het Rondeel genoemd, is ontstaan bij de aanleg van het park van het in 1686 voltooide Slot. Dit oorspronkelijk zuiver ronde plein sneed de toen reeds lang bestaande Dorpsstraat in twee stukken. De naam Rondeel komt onder andere voor in de verkoopakte van Het Slot c.a. de datum 18 december 1745, waar het land dat bij het Slot behoorde wordt omschreven als ‘Syn begin nemende uyt het Rondeel van. ’t dorp Zeist, strekkende tot aan de Pyramide bergwaarts op, ten eyn.de hetzelve bosch’. Lang voordat generaal Marmont in 1804 zijn manschappen de ‘Pyramide van Austerlitz’ liet oprichten, bezat Zeist dus al een pyramide. Deze pyramide stond blijkbaar ergens aan het einde van de Verlengde Slotlaan, op een plaats, die niet nauwkeurig kan worden aangewezen, maar in elk geval daar waar het domein van de Heer van Zeist eindigde, waarschijnlijk op de grens met de gemeente Soest. De officiële naamgeving vond plaats bij raadsbesluit van 2 januari 1956, tegelijkertijd met de wijziging van de naam Donkerelaan in Slotlaan en Nassaulaan in Nassau-Odijklaan.

Homeruslaan

Op 12 januari 1928 genoemd naar Homerus, Grieks dichter, over wie bijna niets bekend is, doch aan wie een omvangrijk episch werk van onvergankelijke schoonheid wordt toegeschreven: de Ilias en de Odyssee, onderwerpen uit de Trojaanse sagenkring behandelend. Hij zou in de 9e eeuw voor Christus geleefd hebben.

Hoog Kanje

De naam Hoog Kanje is op 18 november 1920 door de gemeenteraad officieel vastgesteld. Voordien stond deze naam op de boswachterswoning (het zogenaamde ‘Witte Huisje’), aan de toen reeds als zodanig aangeduide weg. Het huis werd in 1959 gesloopt en stond ongeveer op de plaats van de huidige rooms-katholieke kerk ‘Christus Verrijzenis’. De naam Hoog Kanje wordt het eerst vermeld in een transportakte van 22 april 1784. Het in deze akte genoemde goed was gelegen tussen de Driebergseweg en de Arnhemse Bovenweg en werd in het noordwesten begrensd door Heerewegen en in het zuidoosten door de Breul. De naam Hoog Kanje heeft vermoedelijk een Franse oorsprong.

Hortensialaan

Hoewel de in de omgeving van de Hortensialaan liggende wegen al sedert 1906 gesierd waren met bloemennamen, duurde het nog tot 22 november 1928 voor de gemeenteraad besloot aan de toenmalige Driestlaan een bloemennaam te geven. Dit gebeurde naar aanleiding van een verzoek van de heer J. Bleijerveld en een aantal andere bewoners van de Driestlaan. Het voorstel kon geen genade vinden bij de raad. Het werd met 10 stemmen tegen en 4 stemmen voor verworpen, waarna overeenkomstig het verzoek van de heer Bleijerveld en anderen tot naamswijziging werd besloten.

Huis ter Heideweg

Op 6 september 1976 is aan de nieuwe verbindingsweg tussen Zeist en Huis ter Heide de naam Huis ter Heideweg gegeven. De buurtschap Huis ter Heide dankt haar naam aan de omstreeks 1654 aan de Amersfoortseweg gebouwde herberg ‘Het Huis ter Heide’, het hotel is gesloopt in 1971.

Huydecoperweg

Op 24 april 1895 genoemd naar jonkheer Willem Karel Huydecoper (1830-1882), burgemeester van Zeist van 10 augustus 1863 tot 27 juli 1882. Burgemeester Huydecoper was tijdens zijn ambtsperiode tevens gemeenteraadslid.

Idenburglaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar Alexander Willem Frederik Idenburg (1861 – 1935), Nederlands staatsman, anti–revolutionair; 1902 – 1905, 1908 – 1909, 1918 – 1919 minister van Koloniën. 1905 – 1908 Gouverneur van Suriname en 1909 – 1916 Gouverneur–Generaal van Nederlands Oost–Indië. Van 1920 – 1924 lid van de Eerste Kamer en sedert 1924 Staatsraad. In 1923 werd hij minister van Staat.

Jacob Blokhuislaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Jacob Blokhuis, geboren 21 januari 1891 te Noordwijk, majoor bij de genie, wonende Professor Lorentzlaan 137 te Zeist, omgekomen 3 mei 1942 te Oraniënburg.

Jacobus C. Boogaardlaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Jacobus Christiaan Boogaard, geboren 23 mei 1904 te Haarlem, kapitein-vlieger, wonende Lindenlaan 2 te Zeist, omgekomen 3 mei 1942 te Oraniënburg.

Jacoba van Beierenlaan

Op 22 juni 1933 genoemd naar Jacoba van Beieren (1401-1436). Hertogin van Beieren, Gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen, volgde in 1417 haar vader Willem VI op. Zij huwde achtereenvolgens met Jan van Tours, Jan van Brabant, Humphrey van Gloucester en Frank van Borselen. Door haar laatste huwelijk verloor zij al haar rechten aan Filips de Goede.

Jacob Catslaan

Op 21 oktober 1926 genoemd naar Jacob Cats (1577-1660), Nederlands staatsman en dichter, was onder andere Raadpensionaris van Holland en West-Friesland. Cats is door zijn poëzie een der leidslieden geweest van de calvinistische gedachtenwereld (‘Vader Cats’).

Jacob Jan Hamelinklaan

Op 6 september 1965 genoemd naar Jacob Jan Hamelink, geboren 24 juli 1903 te Kruiningen. Hij was in de centrale werkplaats der Nederlandse Spoorwegen als lasser werkzaam en wekte reeds zeer vroeg op tot staking als protest tegen de Duitse bezetters. Hij nam in 1941 ontslag en wijdde zich geheel aan verzetswerk, vooral hulp aan Joden. Tijdens een bespreking van verdere plannen met zijn medewerkers deed de politie van Rotterdam een inval, waarbij Hamelink in een vuurgevecht sneuvelde op 18 oktober 1942.

Jacob van Lenneplaan en Jacob van Lennepplein

Op 19 november 1914 genoemd naar Jacob van Lennep (1802 – 1868), Nederlands dichter en schrijver van voornamelijk historische romans. Hoofdwerken: De Roos van Dekama (1836) en De Lotgevallen van Ferdinand Huyck (1840).

Jagerlaan

De Jagerlaan is genoemd naar het aan de Slotlaan gelegen café ‘Het Jagertje‘, later verbouwd tot hotel ‘Parkoord‘. Het ‘Jagertje’ werd in 1883 gebouwd en jarenlang geëxploiteerd door Justus Hendrikus de Geest, zoon van Arie de Geest, boswachter en bewoner van het ‘Jagershuis‘ in het Zeisterbos. Het gedeelte van de Jagerlaan tussen Voorbeuvel en Emmastraat werd aan het eind van de vorige eeuw Brouwerijweg genoemd naar de bierbrouwerij, die daar destijds gevestigd was.

Jagersingel

Op 18 november 1920 genoemd naar het in het Zeisterbos gelegen ‘Jagershuis‘, dat in de 19e eeuw werd gebouwd. Ter onderscheiding van het in 1883 aan de Slotlaan gebouwde café ‘Het Jagertje‘, dat door een zoon van de boswachter en bewoner van het ‘Jagershuis‘ werd geëxploiteerd, werd het ‘Jagershuis‘ in het eind van de vorige eeuw ‘Het oude Jagertje‘ genoemd.

Jan Luykenlaantje

Op 28 september 1937 genoemd naar Jan (ook Joan of Johannes) Luyken (1649 – 1712), Nederlands dichter en etser. Hij voorzag in zijn levensonderhoud door het maken van etsen voor bijbels en ter illustratie van zijn eigen werk. Daarnaast was Luyken vooral dichter. Bekende werken: ‘Het menselyk bedryf’ (1694), ‘Des Menschen begin, midden en einde’ (1712).

Jan Ligthartplein

Op 8 mei 1967 genoemd naar Gerard Jan Ligthart (1859 – 1916), Nederlands opvoedkundige. Hij was schoolhoofd in Den Haag. In pedagogisch opzicht gaf hij de leerlingen een grote vrijheid en trachtte hen zo zelfstandigheid en verantwoordelijkheid bij te brengen. Praktisch heeft hij het onderwijs aan zich verplicht door zijn medewerking aan de door H. Scheepstra geschreven boekjes, waarvan ‘Ot en Sien’ het meest bekend werd.

Jan Meerdinklaan en Jan Meerdinkplein

Op 24 oktober 1929 genoemd naar meester-schilder Johan Meerdink (1835 – 1904), wethouder van Zeist van 9 september 1884 tot 5 september 1899.

Jan Pieter Heijelaan

Genoemd naar Jan Pieter Heije (1809 – 1876), Nederlands dichter van vooral volksliederen, arts te Amsterdam, medewerker aan De Gids. Hij schreef onder andere Zie de maan schijnt door de bomen. Op 10 november 1921 werden van de N.V. Schaerweijder Bosschen onder andere overgenomen: de Heijelaan, de Potgieterlaan, de Tollenslaan en de Schaepmanlaan. Uit het gemeente-archief blijkt niet dat deze namen ooit door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Ook het feit dat bij deze straatnamen de voorletters niet voorkomen, duidt op de onofficiële vaststelling. Op 31 maart 1938 is de naam Heijelaan gewijzigd in Jan Pieter Heijelaan, omdat verwarring ontstond met de Van der Heijdenlaan.

Jan Scheplaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Jan Schep, geboren 18 november 1898 te Lekkerkerk, ambtenaar ter gemeentesecretarie, wonende Krullelaan 8 te Zeist, omgekomen 31 mei 1945 te Bergen-Belsen.

Jan Schoutenlaan

Op 7 augustus 1972 genoemd naar Jan (Johannes) Schouten (1883 – 1963), Nederlands anti -revolutionair politicus, 1916-1931 lid gemeenteraad van Rotterdam (1925-1927 wethouder), 1917 lid provinciale staten van Zuid-Holland, 1918 lid Tweede Kamer. In 1942 door de Duitse bezetter gearresteerd, vrijgelaten en opnieuw gearresteerd en naar Mauthausen overgebracht. Hij heeft een belangrijke rol gespeeld bij de oprichting van Trouw, waarvan hij na 1945 lange tijd de koers mede bepaalde. Na de oorlog leider van de AntiRevolutionaire Partij, 1946-1956 fractievoorzitter, 1956 – 1958 lid Raad van State.

Jan Thijssenlaan

Op 3 februari 1964 genoemd naar Jan Thijssen, geboren 29 december 1908 te Bussum, electro-technisch ambtenaar. Hij was aanvankelijk medewerker van de O.D., waarvoor hij een radiodienst organiseerde. Richtte in mei 1943 de Raad van Verzet op. Als ‘lange Jan’ was hij de centrale figuur in deze overkoepelende organisatie en in een, het gehele land omspannende radio- en koeriersdienst. Hij werd op 8 maart 1945 bij de ‘Woeste Hoeve’ gefusilleerd.

Jan Willem Frisolaan

Op 10 december 1931 genoemd naar Johan (Jan) Willem Friso (1687–1711), Prins van Oranje, Graaf van Dietz, erf‑stadhouder van Friesland, stadhouder van Groningen. Hij onderscheidde zich in de Spaanse Successieoorlog. Verdronken in het Hollandsch Diep.

Javalaan

Op 24 oktober 1941 genoemd naar Java, een der Grote Sunda‑eilanden (groot 132.174 km², inclusief Madura) in de Republiek Indonesia. De bevolking bestaat in het westen uit Sundanezen, in het midden en oosten uit Javanen en op Madura uit Madurezen. Belangrijke havens: Tandjung‑periuk, Surabaja en Tjirebon.

J.H. Schepsplantsoen

Op 12 juni 1995 is aan één van de vier nieuwe straten in het Staatsliedenkwartier de naam Johannes Schepsplantsoen gegeven. Johannes Scheps (1900 – 1993) speelde zowel in de Zeister als in de landelijke politiek een belangrijke rol. Van 1935 – 1941 en van 1945 – 1970 was hij lid van de gemeenteraad van Zeist namens de S.D.A.P./ P.v.d.A. Hij was in de jaren 1940 – 1945 ook actief in het verzet, onder andere door zijn illegale uitgeverij in Den Dolder waaruit tienduizenden pamfletten tegen de bezetter over het land werden verspreid. Hij was ook een geliefde en veel gevraagde ambtenaar van de burgerlijke stand. Tussen 1945 en 1990 voltrok hij meer dan 2000 huwelijken.

Johan C. Meijerlaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Johan Coenraad Meijer, geboren 5 september 1919 te Gantoeng (Indonesië), adelborst, wonende Boulevard 22 te Zeist, omgekomen 11 mei 1942 te Eijsden.

Johan de Meesterstraat

Genoemd naar Eliza Johannes de Meester (1860 – 1931), Nederlands journalist, criticus en romancier, auteur van vele romans. Voornaamste werken: Geertje (1905), Carmen (1912) en De zonde in het deftige dorp (1912), waarin het Zeist van omstreeks 1900 wordt behandeld. De Johan de Meesterstraat heette vroeger Pompweg. De in de gemeenteraad van 3 november 1948 gebruikte motivering tot de naamswijziging luidde als volgt:

‘De naam Pomp weg, ontleend en herinnerend aan een pomp, welke zich op de Oude Arnhemseweg bevond tegenover de uitmonding daarop van eerstgenoemde weg, heeft overigens geen enkele historische betekenis. Uit dit oogpunt bezien heeft het behoud van die naam dus geen waarde. Nu door uitvoering van de bebouwingsplannen op bedoeld terrein de toestand ter plaatse radicaal wordt gewijzigd, is het onzes inziens juist om aan de weg, welke tot nu toe Pomp weg heet, een naam te geven, welke in overeenstemming is met de straatnamen in de omgeving. Deze zijn ontleend aan de namen van Nederlandse letterkundigen. Wij menen u daarom te moeten voorstellen meergenoemde straatnaam te wijzigen in Johan de Meesterstraat’. Iedereen was het daar blijkbaar mee eens, want met één enkele hamerslag werd conform besloten. Johan de Meester woonde van 4 augustus 1869 tot 7 mei 1875 in Zeist in het huis 1e Dorpsstraat 3.

Johan de Wittlaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar Johan de Witt (1625–1672), raadpensionaris; met zijn broer Cornelis vermoord bij de Gevangenpoort.

Johan van Oldenbarneveltlaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar mr. Johan van Oldenbarnevelt (1547 – 1619), Nederlands staatsman, sedert 1586 leider van de binnenlandse en buitenlandse politiek der Nederlandse Republiek. Gaf in 1602 de stoot tot oprichting van de Oost-Indische Compagnie. Koos in de godsdienststrijd tussen de remonstranten en de contraremonstranten de zijde der eersten, hetgeen de geschillen met Maurits en de Staten-Generaal verscherpte. Hij wees de eis tot het houden van een nationale Synode af en liet de Staten van Holland in 1617 de ‘Scherpe Resolutie’ aannemen, die het militair gezag van Maurits aantastte. Hij werd gevangen genomen en na een partijdig proces ter dood veroordeeld en onthoofd.

Johannes Postlaan

Op 3 februari 1964 genoemd naar Johannes Post, geboren 3 oktober 1906 te Hoogeveen, landbouwer, leider van de K.P. in de noordelijke provincies; verleende hulp aan Joden en andere onderduikers, nam deel aan verschillende overvallen en het laatste aan die op het huis van Bewaring in Amsterdam op 14 juli 1944. Ter bevrijding van een aantal daar gevangen zittende prominente figuren in het verzet. Deze aanval mislukte door verraad. Post werd gevangen genomen en op 16 juli 1944 te Bloemendaal (Overveen) gefusilleerd. Bij raadsbesluit van 8 mei 1967 is aan het tussen de Bergweg en de Johannes Postlaan gelegen weggedeelte, voorheen Celebeslaan genoemd, eveneens de naam Johannes Postlaan gegeven.

Joost van den Vondellaan

Op 20 december 1923 genoemd naar Joost van den Vondel (1587–1679), dichter en toneelschrijver uit de Gouden Eeuw; o.a. Gijsbreght van Aemstel.

Jordanlaan

Op 16 april 1973 genoemd naar Herman Julius Jordan (1903–1971), oprichter en van 1946–1968 rector van het H.J. Jordanlyceum te Zeist, voorzitter van de Nederlandse Montessori‑vereniging.

Joubertlaan

Op 29 maart 1901 genoemd naar Pieter Jacobus Joubert (1831–1900). Boerengeneraal, bijgenaamd ‘Slim‑Piet’. Aanvankelijk veehandelaar; in de vrijheidsoorlog opgeklommen tot commandant‑generaal. Behaalde bij de rivier de Tugela een overwinning op de Engelsen onder generaal R. Buller.

Jufferstraat

Genoemd naar het Frans‑Zwitserse kindermeisje van de familie Huydecoper, juffer Denise Lijnos, die op 8 november 1844 trouwde met Adriaan de Meijere jr. Het jonge echtpaar woonde in het eerste huis aan het toenmalige smalle zandpad tussen de Donkerelaan en de steeg van Beek en Royen. Na verloop van tijd werden er meer huizen gebouwd en ontstond de naam Jufferstraat. De Jufferstraat werd in de tweede helft van de vorige eeuw ook Windsteeg genoemd.

Julianalaan en Julianaplein

Op 30 april 1925 genoemd naar Juliana Louise Emma Marie Wilhelmina (1909), Prinses van Oranje‑Nassau. De Julianalaan heette sedert 18 november 1920 Siberiëweg en daarvoor Siberië. Op verzoek van bewoners werd de naam gewijzigd in Julianalaan. Tijdens de bezetting (11 maart 1942) moesten namen naar nog levende Oranjes worden gewijzigd; na 7 mei 1945 zijn de namen Julianalaan en Julianaplein hersteld.

Kamp van Zeist

Genoemd naar het ‘Kamp van Zeist’, bij ouderen en oud‑militairen beter bekend als ‘De Kamp van Zeist’, gelegen op de uitgestrekte heidevelden tussen Zeist, Woudenberg en Soest. Op het kamp was een soldatenlied gecomponeerd dat landelijk bekendheid verwierf. Het hier bedoelde kamp, dat voor oefeningen van de genie en verder voor uiteenlopende militaire bestemmingen gebruikt werd, is overigens niet het eerste militaire kamp van Zeist. Reeds in 1672 liet Lodewijk XIV de heide achter Zeist bezetten; in 1787 waren er plannen voor een ‘geretrancheerd kamp’; en in 1804 bracht generaal Marmont zijn troepen naar de Zeister heide ten noorden van Driebergen.

Kampdwarsweg

In 1957 is door de gemeente Soest een weg aangelegd ten behoeve van de zich binnen de gemeente Zeist bevindende rioolwaterzuiveringsinstallatie der gemeente Soest. Omdat het een zijweg is van de aldaar bestaande Kampweg en dicht bij een weg met dezelfde naam in Soest ligt (beide leiden naar het Kamp van Zeist), besloot de gemeenteraad op 7 juli 1958 tot de naam Kampdwarsweg.

Kamperdijkstraat

Op 8 mei 2012 zijn namen gegeven aan vier wegen rond de nieuwbouw van het gemeentehuis. Nicolaas Johannes Kamperdijk (1815–1887) was Nederlands architect; hij ontwierp twee neogotische kerken, waarvan de Hervormde Kerk van Zeist (aan de 1e Dorpsstraat) de bekendste is.

Kampweg

Genoemd naar het ‘Kamp van Zeist’. Het kamp kende grote publieke belangstelling (o.a. telescoop op de Domtoren om manoeuvres te volgen). In 1804 verplaatste generaal Marmont zijn troepen naar de Zeister heide. De Kampweg ligt aan de grens van Zeist bij de bebouwing van Soesterberg.

Karel J.C. Beckmanlaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Karel Johannes Cornelis Beckman, geboren 18 april 1888 te Breda, oud-officier K.N.I.L., wonende Acacialaan 18a te Zeist, omgekomen 20 november 1944 te Oraniënburg.

Karmijnlaan

Op 1 maart 2010 kregen vier straten kleurnamen binnen de buurt ‘het Palet’, om de namen begrijpelijk/uitspreekbaar te maken voor bewoners met een beperking. De kleuren zijn Karmijn, Kobalt, Oker en Violet.

Karpervijver

Herinnert aan de Slot‑tijd toen ter plaatse karpers werden gekweekt (bezongen door Coenraet Droste). In 1889–1890 werden de woningen aangeduid als ‘Achter de tuintjes’; in 1896 als Karpervijver, voorheen ook Behringstraat en Ambachtstraat (Ambachterbuurt).

Karsseboomsplaats

Op 6 februari 1995 gegeven aan de nieuw aangelegde weg achter de Karpervijver. Mr. Jeronimus Mattheus Karsseboom (1773–1819) was de eerste notaris in Zeist en later gemeentesecretaris. Het achtervoegsel ‘plaats’ sluit aan bij de historische benaming (‘de plaats van de heer Karsseboom’, 1832) en bij de groepering van de huizen.

Kerckeboschlaan

Op 15 februari 2012 gegeven aan de centrale ontsluitingsweg van de wijk Kerckebosch. In Zeist‑Oost werd vanaf 2012 een wijk van ca. 1.250 woningen gebouwd, midden in bos en aan heidevelden.

Kerklaan

Op 2 december 1996, voor de nieuwbouw in het grensgebied met Soesterberg, is aan een nieuwe weg de naam Kerklaan gegeven.

Kerkplein

Op 8 mei 2012 vernoemd: het plein naast de kerk en in het verlengde van de Kerkweg heet sindsdien Kerkplein.

Kerkweg

Oorspronkelijk ‘Steeg of Doodenweg’ (Reglement 4 jan. 1826), lopend tussen het kerkhof en buitengoed Veelzigt tot op de Oude Arnhemseweg. In 1875 verbreed tot 5 meter en bestemming rijweg. Voorheen ook Busbroekersteeg en Dooden‑ of Achterweg genoemd.

Kersbergenlaan en Kersbergenplein

Op 12 januari 1928 genoemd naar huis ‘Kersbergen’ (Carsbergen), vóór 1392 in leen van de Heren van Abcoude; in 1538 erkend als ridderhofstad. Het 19e‑eeuwse landhuis (1854) werd in 1934 afgebroken; het terrein werd in 1927 als bouwterrein geëxploiteerd. Het poortje van 1633 staat nu aan de Utrechtseweg nabij ‘Ma Retraite’.

Kievitlaan

Op 9 juni 1956 kreeg het bestemmingsplan Noordweg vogelstraatnamen: Gruttolaan, Kievitlaan, Meerkoetlaan, Reigerlaan, Roerdomplaan en Sniplaan.

Kluutpad

Op 18 december 2008 gegeven aan een nieuw voetpad in de Vogelwijk. Sluit aan bij bestaande weide‑ en watervogelnamen; de Vogelbescherming is geconsulteerd.

Kobaltlaan

Op 1 maart 2010 als kleurnaam binnen buurt ‘het Palet’ (samen met Karmijn, Oker, Violet); namen zijn bewust eenvoudig en duidelijk gekozen.

Koeburgweg

Op 5 maart 1990 vernoemd naar boerderij ‘Koeburg’; ook de voetbalvelden in dat gebied droegen die naam. Ontsluit de omgeving bij sportpark Phoenix (Driebergseweg).

Koelaan

Ook Koeiesteeg/Koesteeg; dateert van ca. 1680 (tijd van de gezichtslanen van het Slot). Heette ook Achterlaan (tegenover Voorlaan/Slotlaan). In 1909 aangeduid als ‘Bunnikseweg’. Mogelijk diende de route om koeien naar hogere weiden achter het Slot te drijven bij hoge waterstand.

Koepellaan

Op 16 april 1973 vernoemd naar een terrein met koepel ten NO van het Christelijk Sanatorium (op hoek Oude Woudenbergse Zandweg/Oude Arnhemseweg; koepel later overgebracht naar sanatoriumterrein).

Kohnstammlaan en Kohnstammplein

Op 8 mei 1967 genoemd naar dr. Philipp Kohnstamm (1875–1951), pedagoog/natuurkundige/filosoof, hoogleraar pedagogiek (Amsterdam, later Utrecht); baanbrekend in godsdienstwijsbegeerte, opvoedkunde en maatschappijleer.

Koppeldijk en Koppelweg

Oude Zeister wegen met bewogen naamgeschiedenis. ‘Coppel’ = gemeenschappelijke weide. Vanaf de middeleeuwen liep de Koppeldijk van Waterigeweg tot de Grift; zuidelijk heette de route Breesteeg. In 1929 samengevoegd tot ‘Koppelweg’; in 1953 gesplitst: (1) Waterigeweg‑rioolgemaal: Godfried van Seijstlaan; (2) rioolgemaal‑Grift: Koppeldijk (oude naam); (3) Grift‑Kroostweg: Koppelweg. Groot deel van Koppeldijk verdween in Zeist‑West; op 13 dec. 2011 is de naam Koppeldijk hersteld.

Korhoenlaan

Op 9 juni 1956 binnen bestemmingsplan Kroostweg hoender‑straatnamen vastgesteld: Fazantenlaan/‑plein, Korhoenlaan, Kwartellaan, Patrijzenlaan.

Korte Steynlaan

Op 26 januari 1998 naam voor het deel van de Steynlaan tussen Slotlaan en Antonlaan (even zijde), i.v.m. nieuwbouw en anders noodzakelijke vernummering.

Kouwenhovenselaan

Vernoemd naar goed ‘Couwenhoven’ (akte 1 feb. 1469; later ‘Coudenhoef’/‘Goudenhoef’). Heette vroeger Baltessteeg.

Krakelingweg

Genoemd naar boerderij ‘De (Nieuwe) Krakeling’ nabij kruispunt Woudenbergseweg/Krakelingweg. ‘De Oude Krakeling’ (Franse Tijd) lag aan de Oude Woudenbergse Zandweg. In 1913 in veilingcatalogus aangeduid als ‘Bovenweg’.

Kritzingerlaan

Op 29 maart 1901 genoemd naar Pieter Hendrik Kritzinger (1870–1935), Boerengeneraal; bekend door inval in Kaapprovincie (dec. 1900). In 1901 gevangen, in 1902 vrijgesproken.

Kromme‑Rijnlaan

Op 3 april 1978 genoemd naar de ligging richting Kromme Rijn.

Kroostweg en Kroostweg‑Noord

Vernoemd naar goed ‘De Kroost’ (oorkonde 7 nov. 1259). De historische Crooswegh liep van Koppelweg/Breesteeg richting ‘Blauwe Schorteldoek’. Op 16 maart 1981 kreeg het noordelijk, door plan Crosestein onderbroken deel de naam Kroostweg‑Noord; tracé aldaar als fietspad gehandhaafd.

Krugerlaan

Op 29 maart 1901 genoemd naar S.J.P. Kruger (1825–1904), president van Transvaal (‘Oom Paul’); leidende figuur, streng calvinist; grote invloed in zijn tijd.

Krullelaan

Voorheen ‘Hertenlaantje’. Door kuiper Christoffel Timmerman verhard met houtkrullen uit zijn werkplaats; zo raakte de naam ‘Krullelaan’ ingeburgerd.

Kwartellaan

Zie hoender‑straatnamen (9 juni 1956): Fazantenlaan/‑plein, Korhoenlaan, Kwartellaan, Patrijzenlaan.

Kwekerijweg

Op 30 juni 1986 genoemd naar de nabijgelegen kwekerij van Abbing B.V.

Kwikstaartlaan

In 1971 aangelegd ter ontsluiting van het industrieterrein nabij de Sniplaan; naamskeuze sluit aan bij de Vogelwijk (samen met Leeuweriklaan).

Laan van Beek en Royen

De Laan van Beek en Royen is genoemd naar het aan de 2e Dorpsstraat gelegen huis ‘Beek en Royen’. In de 18e eeuw lieten Hendrik Verbeek, burgemeester van Utrecht, en zijn echtgenote Clara Justine van Royen het huis bouwen, dat zij naar hun beider familienamen ‘Beek en Royen’ noemden. De Laan van Beek en Royen werd vroeger “Voetenlaan” genoemd naar de familie Voet van Winssen, die in het begin van de 19e eeuw op ‘Beek en Royen’ woonde. Een naam die lang populair kon blijven, omdat men er niet mocht rijden. Het gedeelte vanaf de 2e Dorpsstraat tot de 1e Hogeweg was namelijk afgezet met hardstenen palen en uitsluitend bestemd voor voetgangers.

Laan van Bergen

Op 22 juni 1933 genoemd naar Willem Adriaan van Nassau (1704 – 1759), die behalve Heer van Zeist, Driebergen, Blikkenburg, Cortgene, Mijlpolder, Krabbe en Middelharnis ook Heer van Bergen was en aldaar woonde. De reden, dat juist de naam Bergen uitgekozen is voor deze laan, houdt vermoedelijk verband met de aan deze laan evenwijdig lopende laan, dat bij hetzelfde raadsbesluit de naam Laan van Henegouwen kreeg. De hoofdplaats van de Belgische provincie Henegouwen heet ’toevallig’ ook Bergen.

Laan van Cattenbroeck

Op 22 juni 1933 genoemd naar de ambachtsheerlijkheid Cattenbroeck, 225 hectare groot, waar in 1748 maar 4 huizen stonden. Reeds in 1361 wordt Cattenbroeck genoemd, wanneer het kapittel van St. Pieter, 8 morgen land in erfpacht geeft aan Otto van Cattenbroeck (zie Bronnen van Zeist, deel I, bladzijde 56). De naam wijst op laaggelegen, drassig broekland en is vermoedelijk ontleend aan de grondsoort, aan de moerasklei, welke in West-Utrecht thans nog ‘katteklei’ wordt genoemd.

Laan van Dillenburg

Op 22 juni 1933 genoemd naar de stad Dillenburg, waar Prins Willem I van Oranje en Prins Maurits op het gelijknamige slot werden geboren. Het slot werd in 1760 door de Fransen verwoest. Op de ruïnes bouwde men van 1872 – 1875 de 40-meter hoge Wilhelmsturm met het Oranjemuseum.

Laan van Eikenstein

Op 16 april 1973 genoemd naar de aan de Utrechtseweg gelegen rijksinrichting voor jongens ‘Eikenstein’.

Laan van Henegouwen

Op 22 juni 1933 genoemd naar Margaretha van Henegouwen (circa 1300 – 1356). Zij huwde in 1324 keizer Lodewijk IV van Beieren, die haar in 1345 beleende met Holland, Zeeland en Henegouwen. Haar zoon Willem V ontketende een opvolgingsstrijd, die een standenstrijd werd, namelijk de Hoekse en Kabeljauwse Twisten. Margaretha werd in 1354 tot afstand gedwongen.

Laan van Rijnwijk

Genoemd naar het huis ‘Rijnwijk’ in het gerecht van Stoetwegen. Mr. Jacob van Asch van Wijck (1585 – 1645), kanunnik, scholaster en deken van het kapittel van St. Pieter te Utrecht en president van de Staten van Utrecht, kocht van genoemd kapittel een aantal landerijen aan de Kromme Rijn, waar hij het buiten ‘Rijnwijk’ stichtte. In de eerste helft van de achttiende eeuw werd ‘Rijnwijk’ bewoond door Belgische geestelijken van de Cisterciënserorde, afkomstig van de beroemde abdij van Orval en daarom Orvalisten genoemd. Omdat zij in 1713 de bul Unigenitus tegen de Jansenisten niet wilden accepteren zijn zij uit België naar Nederland gevlucht, waar zij eerst op ‘Torenvliet’ bij Leiden en later op ‘Rijnwijk’ onderdak hebben gevonden. Het huis is in de zestiger jaren van de vorige eeuw gesloopt.

Laan van Vollenhove

Op 8 mei 1967 genoemd naar de buitenplaats ‘Vollenhove’ in De Bilt, aan de Utrechtseweg tegenover het begin van de Amersfoortseweg. De wijk Vollenhove is gebouwd op het terrein, dat voorheen bij deze buitenplaats hoorde.

Laantje zonder Eind

Het Laantje zonder Eind, dat schijnbaar eindeloos doorliep tot aan de grens van Soesterberg, werd vroeger ook wel Torenlaan of Toornlaan genoemd, omdat men vandaar uit de toren van Amersfoort (de ‘Lange Jan’) kon zien. Het werd ook aangeduid als Verbeek’s spoor. Het gedeelte van het Laantje zonder Eind tussen de Jagersingel en de Oude Woudenbergse Zandweg heette blijkens de wegenlegger van 12 januari 1906 Komlaantje.’

Lagegrond

De naam Lagegrond is een zeer oude naam en wijst erop, dat we deze weg moeten zoeken in het lage gedeelte van Zeist. Het eerste gedeelte van de Lagegrond is verdwenen in de bebouwing van Brugakker.

Lageweg

De naam Lageweg duidt op de ligging van de weg in het lage gedeelte van Zeist. Deze eeuwenoude weg was tot het voorjaar van 1968 één van de meest rustige wegen van Zeist, omdat de verbinding met de Waterigeweg bestond uit een smal bruggetje (het zogenaamde Leugenbruggetje) dat alleen door voetgangers of fietsers gebruikt kon worden. In verband met de verkeersopstoppingen in de beide Dorpsstraten is vanaf 1968 het verkeer van de Utrechtseweg in de richting Driebergseweg, via de Lageweg geleid. Het gedeelte van de Lageweg tussen de Driebergseweg en de Nassau-Odijklaan werd voor 1895 ‘Achter Broederplein’ genoemd.

Landlust

Op 1 juli 2014 zijn een drietal namen vastgesteld voor een nieuwbouwproject op de hoek Koppelweg – Griffensteijnselaan. Breesteegh, Landlust en De Snep. De veldminuut (topografische kaart) uit 1849 duidt het gebied ten noorden van het kruispunt Noordweg – Kroostweg – Koppelweg aan met de naam Landlust. Een kaart van Van Giessen uit 1861, waarop alle Zeister percelen vermeld staan, toont het goed Rozengaarden, grenzend aan het huis Oirschot. In 1792 is Landlust gebouwd op grond van de Kleine Koppel c.q. De Snep. Tegenwoordig heet het oude huis Rozenhoeve.

Leendert Edelmanlaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Leendert Edelman, geboren 24 januari 1906 te Bodegraven, rijwiel- en motorhandelaar, wonende Slotlaan 79 te Zeist, omgekomen 4 mei 1945 te Ludwigslust.

Leeuweriklaan

Toen in 1971 nabij de Sniplaan, ter ontsluiting van het industrieterrein aldaar twee wegen moesten worden aangelegd, is wat de naamgeving betreft aansluiting gezocht bij de Vogelwijk. In de raadsvergadering van 4 januari 1971 werd de wijk verrijkt met de Kwikstaartlaan en de Leeuweriklaan.

Leliestraat

Op 5 april 1906 zijn aan de nieuw aangelegde wegen in de nabijheid van de Driestlaan (Hortensialaan) de namen Dahliastraat, Leliestraat, Rozenstraat en Tulpstraat gegeven.

Lepelaarlaan

Op 28 april 1986 zijn aan de nieuwe wegen in het bedrijfsterrein Kwikstaartlaan II de namen Pijlstaartlaan, Scholeksterlaan, Lepelaarlaan, Aalscholverlaan en Fuutlaan gegeven.

Levenspad

Op 10 augustus 2009 is aan één van de nieuwe wegen ten behoeve van de nieuwbouw op het terrein van Altrecht de naam Levenspad gegeven.

De straatnamen drukken iets uit van de ontwikkeling die de cliënten van Altrecht in hun behandelproces doormaken. Andere die namen die zijn toegekend zijn: Gedachtegang, Voortgang, Wenshoek, Wegwijs en Vrij Baan.

Lievendaallaan

Op 31 maart 1952 genoemd naar de ‘Stichting Lievendaal’ te Zeist, welke stichting op 22 september 1903 is opgericht en ten doel heeft protestantse oude en hulpbehoevende personen aan een goedkope woning met een tuin te helpen. In de naaste omgeving van de Lievendaallaan staan zestien woningen welke door deze stichting zijn gebouwd. Op de plaats waar in 1952 zes blokjes van twee woningen zijn gebouwd, stonden vroeger twee blokjes van zes woningen. In de volksmond werden deze twaalf huizen ‘De Twaalf Apostelen’ genoemd.

Lindenlaan

De Lindenlaan is op 10 november 1921 overgenomen van de N.V. Schaerweijder Bosschen en had toen deze naam reeds.

Lisztplein

Op 2 september 1985 genoemd naar Fransz Liszt (1811 – 1886), Hongaars componist, fenomenaal pianovirtuoos. Componeerde onder meer symfonische gedichten.

Lommerlust

Op 18 januari 1934 genoemd naar de gelijknamige buitenplaats aan de Utrechtseweg. De naam van het huis is later gewijzigd in ‘Livland’. Na de restauratie in 1980 heeft het huis de oude naam teruggekregen.

Louise de Colignyplein

Op 10 december 1931 genoemd naar Louise de Coligny (1555–1620). Zij huwde in Antwerpen op 12 april 1583 Prins Willem I van Oranje en was diens vierde gemalin. Zij was de moeder van Frederik Hendrik.

Lyceumlaan

Op 26 februari 1923 genoemd naar het nabij deze laan gelegen en op 27 april 1922 in gebruik genomen Christelijk Lyceum.

Markt

Op 7 november 1988 is aan het plein waar de bibliotheek en muziekschool zijn gelegen en dat als centrum van Zeist functioneert de oer-Hollandse naam Markt gegeven.

Martin Luther Kinglaan

Op 2 december 1996 is aan één van de drie nieuwe wegen aan de Boulevard de naam Martin Luther Kinglaan gegeven. Martin Luther King (1929–1968) was baptistisch predikant en voorvechter van gelijke rechten voor Afro-Amerikanen in de VS. Hij werd beroemd door zijn geweldloze protesten, waaronder de beroemde toespraak “I have a dream” in 1963. In 1964 ontving hij de Nobelprijs voor de Vrede. Op 4 april 1968 werd hij in Memphis vermoord.

Maurikstraat

Genoemd naar een vroegere bewoner, vermoedelijk bakker Bastiaan van Maurik, die daar omstreeks 1754 woonde. In die jaren werd de straat onder andere Mauriksgang en Mauriksteeg genoemd. Later, toen de daar gevestigde azijnmakerij ‘De Ster’ voor de bewoners van Zeist een begrip was geworden, werd de Maurikstraat ook Azijnsteeg genoemd. In het Reglement op de politie der wegen en wateren in de gemeente Zeist van 1826 werden de woningen aan het gedeelte van de huidige Maurikstraat, grenzende aan het Walkartpark, Het Buurtje genoemd. Uit een advertentie in de Weekbode voor Zeist, Driebergen en omstreken van 19 september 1868 blijkt, dat deze woningen ook werden aangeduid met ‘Achter de Kerk’.

Meester de Klerkstraat

Op 7 maart 1994 is aan de verbindingsweg tussen de 1e Hogeweg en het Emmaplein de naam Meester de Klerkstraat gegeven. Everardus de Klerk (1893–1984) was van 1915 tot 1959 verbonden aan het onderwijs in Zeist, waarvan 43 jaar aan de Slotlaanschool. De laatste 23 jaar was hij hoofd van deze school. Hij was een markante persoonlijkheid die een onuitwisbaar spoor naliet in de herinnering van zijn leerlingen.

Meent

Op 4 maart 1991 is aan één van de twee nieuw aangelegde wegen nabij de Brink de naam Meent gegeven omdat daar voorheen de gemeenschappelijke gronden waren gelegen. Ook de naam Meent wijst in die richting.

Meerkoetlaan

Op 9 juni 1956 besloot de gemeenteraad de wegen in het bestemmingsplan Noordweg namen te geven van weidevogels en watervogels, Gruttolaan, Kievitlaan, Meerkoetlaan, Reigerlaan, Roerdomplaan en Sniplaan.

Melis Stokestraat

Op 11 oktober 1948 genoemd naar Melis Stoke, pseudoniem van de letterkundige Herman Salomonson, die op 24 maart 1892 te Amsterdam werd geboren. Hij werd op 24 oktober 1940 door de bezetter gearresteerd en via Scheveningen en Buchenwald naar Mauthausen getransporteerd, waar hij op 7 oktober 1942 is overleden. Melis Stoke is ook de naam van een Nederlandse dichter uit de 13e/14e eeuw, bekend door zijn rijmkroniek.

Mevrouw Kuipers‑Rietberglaan

Op 3 februari 1964 genoemd naar mevrouw Helena Theodora Kuipers-Rietberg, geboren 26 mei 1893 te Winterswijk. Als ‘Tante Riek’ was zij de centrale figuur in de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers, die zij samen met ds. F. Slomp in 1942 oprichtte. Zij overleed op 27 december 1944 in concentratiekamp Ravensbrück.

Mgr. Nolenslaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar Mgr. dr. Willem Hubert Nolens (1860 – 1931), Nederlands r.k. staatsman, priester. In 1896 lid van de Tweede Kamer. Na de dood van dr. Schaepman in 1903 werd hij leider van de r.k. Kamerfractie. Hij oefende vaak beslissende invloed uit op de Nederlandse politiek. 1909 – 1918 hoogleraar in het arbeidsrecht te Amsterdam.

Middellaan

De Middellaan, in de tweede helft van de negentiende eeuw aangelegd in het zogenaamde Antonpark, ligt precies midden tussen de Weeshuislaan en de Jagerlaan. Vóór de officiële vaststelling van deze naam op 24 april 1895 werd deze laan ook Middenlaan genoemd.

Minckelerslaan

De in 1911 door de woningbouwvereniging ‘Ambtenaren en werklieden Gasfabriek’ aangelegde Minckelerslaan is genoemd naar Jan Pieter Minckelers (1748 – 1824), Nederlands natuurkundige en apotheker. Studeerde natuurwetenschappen aan de universiteit te Leuven waar hij in 1771 werd benoemd tot hoogleraar. Uitvinder van steenkolengas voor luchtballonnen, dat hij als eerste in 1785 gebruikte voor verlichting van zijn collegezaal. De Minckelerslaan ligt in de onmiddellijke nabijheid van de in 1888 aan de Gasweg (thans Steynlaan) gebouwde en inmiddels weer gesloopte gasfabriek.

Molenweg

De Molenweg is genoemd naar de korenmolen ‘De Leeuw’, die tot het midden van de vorige eeuw op de hoek van de Driebergseweg/Molenweg stond. In het Zeisterbos heet de laan, vanaf de zogenaamde Keienbrug tot aan de Krakeling vanouds Molenlaan. Mogelijk liep deze laan vroeger aan de andere kant door tot de Molenweg en is het eventuele tracé verdwenen door bebouwing en straataanleg. De Molenweg heette vroeger Molensteeg, omdat de weg omhoog liep van de huidige Driebergseweg naar de Arnhemse Bovenweg.

Montaubanstraat

Genoemd naar Johannes Montauban (1782 – 1876), timmerman, die blijkens het register van de burgerlijke stand in 1839 aan de Muscoviterseheuvelsteeg woonde. Na verloop van tijd ontstond in de volksmond de wegaanduiding de Steeg van Montauban, later de Montaubanstraat. In de tachtiger jaren werd de Montaubanstraat omgedoopt in Huydecoperstraat (naar de in 1882 overleden burgemeester jhr. W.K. Huydecoper). Deze naam is blijkbaar nooit ingeburgerd, want op 24 april 1895 werd op voorstel van het raadslid H.M. van der Mersch de toenmalige Vijverweg omgedoopt in Huydecoperstraat terwijl de voormalige Montaubansteeg voortaan Montaubanstraat ging heten. Hierdoor is de naam van de bekwame bouwkundige Johan Montauban, die onder andere bij de vernieuwing van de Oude Kerk in de jaren 1841 – 1843 zo’n belangrijke rol heeft vervuld, voor Zeist bewaard gebleven.

Montessorilaan

Op 8 mei 1967 genoemd naar Maria Montessori (1870 – 1952), Italiaans pedagoge en arts, beroemd hervormster van opvoeding en onderwijs. Zij leidde sedert 1909 in Europa, Amerika en Azië leerkrachten op en woonde de laatste vijftien jaren van haar leven in Nederland. De Montessorimethode is gebaseerd op de centrale gedachte dat een kind zichzelf ontwikkelt, mits men zorgt voor een milieu dat tot handelen uitnodigt.

Mozartlaan

Op 2 september 1985 genoemd naar Wolfgang Amadeus Mozart (1756 – 1791). Universeel begaafd Oostenrijks componist, prototype van het wonderkind. Schreef in een zeer kort leven onder andere 49 symfonieën, circa 25 pianoconcerten, 8 vioolconcerten, concerten voor blaasinstrumenten, serenades divertimento, 12 opera’s en veel kerkmuziek.

Mr. H. Marsmanstraat

Op 11 oktober 1948 genoemd naar mr. Hendrik Marsman (1899 – 1940), Nederlands dichter en romanschrijver. Hoofdwerken: Paradise Regained (1927), Kort Geding (1931), Porta Nigra (1934), Tempel en Kruis (1940). Marsman werd geboren in de woning aan de 2e Dorpsstraat 48 te Zeist en woonde van 1905 – 1921 in het pand 2e Dorpsstraat 34. In de voorgevel van laatstgenoemde woning is een gedenksteen aangebracht. Marsman kwam om het leven toen het schip waarop hij na de Duitse inval naar Engeland trachtte te gaan, werd getorpedeerd.

Nassau-Odijklaan

Genoemd naar Willem Adriaan van Nassau, Heer van Cortgene, Odijk en Zeist. Vóór 2 januari 1956 heette deze laan de Nassaulaan. In het raadsvoorstel van 23 december 1955, waarbij onder meer werd voorgesteld de naam Het Rond officieel vast te stellen en de naam Donkerelaan te wijzigen in Slotlaan, werd de naamswijziging als volgt gemotiveerd: ‘Tevens menen wij van deze gelegenheid gebruik te moeten maken om u in overweging te geven de straatnaam Nassaulaan te wijzigen in Nassau-Odijklaan, daar gebleken is, dat de naam van de – van de Zinzendorfferlaan tot de Donkerelaan lopende – Nassaulaan verwarring sticht met de in het villapark ‘Kerckebosch’ liggende Oranje Nassaulaan. Bovendien is de naam Nassau Odijklaan uit historisch oogpunt juister dan de tegenwoordige benaming, aangezien die naam een betere herinnering zal inhouden aan Willem van Nassau, Heer van Odijk enzovoort die in 1686 “t Huys van Seyste” (huidige Slot) deed herrijzen ‘. De evenwijdig aan de Nassau-Odijklaan lopende wandelpaden langs de pleinen worden de Hofse laantjes genoemd. De beide pleinen der Broedergemeente werden in het oude Zeist algemeen Het Hof (‘wonen op het Hof’) genoemd. Uit een advertentie in de Weekbode voor Zeist, Driebergen en omstreken van 11 januari 1873 blijkt, dat de Nassau-Odijklaan toen ‘Slotlaan’ werd genoemd.

Nepveulaan

Op 21 december 1933 besloot de gemeenteraad de nieuwe weg, lopende van de Panweg tot de Oude Woudenbergse Zandweg, Nepveulaan te noemen, omdat de naam Nepveu zo nauw betrokken was met de plaats waar deze weg zou komen te liggen. De grond, waarop de weg werd aangelegd behoorde namelijk vroeger tot het landgoed ‘Dijnselburg’, dat na 1792 bijna een eeuw lang werd bewoond door de familie Nepveu. Bovendien was in 1822 aan de Panweg, ter hoogte van de huidige sporthal, door mr. Laurens Johannes Nepveu een familiegraf gesticht, waarin tot 1880 werd begraven. In 1928 zijn de grafzerk en de overblijfselen van deze particuliere begraafplaats overgebracht naar de Algemene Begraafplaats aan de Woudenbergseweg.

Nelson Mandelalaan

Op 2 december 1996 is aan één van de drie nieuwe wegen ten behoeve van de nieuwbouw op een terrein aan de Boulevard de naam Nelson Mandelalaan gegeven. Hiermee werd een in januari 1988 gedane belofte ingelost om bij de uitvoering van het bouwplan aan de Boulevard dat grenst aan de zogenaamde Transvaalbuurt een nieuwe weg in dit gebied te noemen naar een Zuid-Afrikaanse vrijheidsstrijder. Nelson Rolihlala Mandela was één van de vooraanstaande leiders van de bevrijdingsbeweging African National Congres (ANC). Op 12 juni 1964 werd hij tot levenslange gevangenschap veroordeeld wegens zijn leiderschap van de militaire vleugel van het ANC. Na zijn vrijlating in 1990 voerde hij als leider van het ANC onderhandelingen met president F.W. de Klerk over totale afschaffing van de apartheid. Hij ontving in 1993 samen met president De Klerk de Nobelprijs voor de Vrede. Na de verkiezingen in mei 1994 werd Mandela voor een periode van vijf jaar gekozen tot president van Zuid Afrika. In 1999 droeg hij het presidentschap over aan Mbeki.

Nicolaas Beetslaan

Op 21 oktober 1926 genoemd naar prof. Dr. Nicolaas Beets (1814-1903), Nederlands theoloog, dichter en schrijver; publiceerde in 1830 zijn eerste gedicht. Meesterwerk: Camera Obscura (1839), (onder pseudoniem Hildebrand). Hij was hoogleraar in de theologie aan de Rijksuniversiteit te Utrecht.

Nieuweroordweg

Op 6 november 1978 genoemd naar de buitenplaats ‘Nieuweroord’, later Lenteleven geheten, aan de Utrechtseweg.

Nijenheim

Op 5 juli 1971 is voor het gebied van de 1e fase van het plan Zeist-West een nieuw systeem van straataanduiding en perceelaanduiding toegepast, waarbij aan de wegen geen namen gegeven worden, maar voor een heel gebied als adresaanduiding een wijknaam wordt vastgesteld, gevolgd door een uit vier cijfers bestaand straatnummer en huisnummer. De eerste twee cijfers treden hierbij in de plaats van de straatnaam en de laatste twee cijfers vormen het (traditionele) huisnummer. Aan het voornoemde gebied is de naam Nijenheim gegeven, met de bepaling dat die naam tevens dient als straatnaam voor de binnen dat gebied genummerde wegen. Het gebied is genoemd naar de buitenplaats ‘Nijenheim’ aan de Kroostweg, daterende uit de eerste helft van de 19e eeuw.

Nooitgedacht

Vermoedelijk genoemd naar een in deze straat gelegen huis ‘Nooit Gedacht’. Nooitgedacht werd vroeger ook De Buurt genoemd. De naam Nooitgedacht komt al in 1851 voor.

Noordweg

De Noordweg wordt voor het eerst genoemd in een charter van 20 juni 1371 (zie Bronnen van Zeist, deel I, bladzijde 67), waar gesproken wordt over ‘de wedt die doer Croest (de Kroost) ghaet toten Noerdwech toe’. De Noordweg werd vroeger ook Lageweg of Benedenweg genoemd. In het Reglement op de politie der wegen en wateren in de gemeente Zeist van 4 januari 1826 wordt de Noordweg als volgt omschreven: ‘De Lage weg, van den Tolboom van Zeijst (bij de Brink) langs de Kleine Koppel, het Vinkelaag, de hofstede Zijde wegen en de Doodenlaan op den Straatweg bij de hofstede De Blaauwe Schorteldoek’.

Noordweg-Noord

Op 18 januari 2001 is aan het gedeelte van de Noordweg dat zich ten noordwesten van de Kromme Rijnlaan bevindt, de naam Noordweg-Noord gegeven. Aanleiding tot deze naamgeving was het feit dat de Kromme Rijnlaan de Noordweg in twee aparte delen verdeelde waardoor het onmogelijk werd om rechtsreeks van het ene deel naar het andere te komen.

Odijkerweg

De Odijkerweg, genoemd naar de ligging van de weg in de richting van Odijk, wordt in het Reglement op de politie der wegen en wateren in de gemeente Zeist van 4 januari 1826, omschreven als volgt: ‘De Odijkersteeg, van de Odijkerbrug en over het bruggetje der Driebergermeer (beide uit den Krommen-Rijn) over den straatweg (is Driebergseweg) tot in de heide over Austerütz’. Op de voetspoorkaart van de boswachterij Austerlitz van 1967 wordt het pad in het verlengde van de Breullaan over Klein Heidestein, Hoog Kanje en langs het KNVB-centrum tot aan de Woudenbergseweg nog aangeduid met Odijkersteeg.

Oirschotlaan

De Oirschotlaan is op 1 september 1932 genoemd naar de buitenplaats ‘Oirschot’ aan de Utrechtseweg. De buitenplaats, gebouwd in 1843, heeft in 1961 plaats moeten maken voor het gebouw van het Centraal Instituut voor Voedingsonderzoek (T.N.O.).

Okerlaan

Op 1 maart 2010 zijn aan 4 straten in Zeist kleurnamen gegeven. De buurtnaam is het Palet, en met deze naam wordt uitdrukking gegeven aan de veelzijdigheid van de buurt. Het is een moderne woonwijk met moderne architectuur waar burgers en mensen met een beperking door elkaar leven. De keuze voor kleurnamen stelt de mensen met een beperking in staat in een straat te wonen, waar ze de naam van begrijpen en kunnen uitspreken. De kleurnamen van de straten zijn Karmijn, Kobalt, Oker en Violet. Dit zijn visueel duidelijk te onderscheiden kleuren.

Oranjehof

Op 3 september 1984 is aan het appartementencomplex op de hoek Julianalaan/Arnhemse Bovenweg de naam ‘Oranjehof’ gegeven, welke naam tevens geldt als straatnaam. Bij de naamgeving is gelet op de situering van het complex in de wijk, waarin een aantal lanen en pleinen genoemd zijn naar leden van het Huis van Oranje.

Oranje Nassaulaan en Oranje Nassauplein

Op 18 november 1920 genoemd naar Oranje Nassau, het Nederlandse koningshuis; in mannelijke lijn afstammend van Graaf Jan de Oude (1535 – 1606), oudste broer van Prins Willem I van Oranje. Diens nakomeling Willem Karel Hendrik Friso werd in 1747 erfelijk stadhouder van alle Nederlandse gewesten; zijn kleinzoon Willem I grondvestte in 1814 het Koningshuis. De brede Oranje Nassaulaan dankt haar ontstaan niet aan het potlood van een architect, maar aan een der rupsenplagen, waardoor het Kerckebosch in de jaren 1920 werd geteisterd. Begin 1920 werd een geheel open baan gekapt tussen het Zeisterbos en het Kerckebosch om de alles vernielende rupsen een halt toe te roepen. Op die open baan werd later de Oranje Nassaulaan aangelegd.

Oranjerie

Op 11 juni 1996 is aan het nieuwbouwcomplex achter de Choisyweg de naam Oranjerie gegeven. Wanneer we weten dat hier gebouwd is op het terrein van de gemeentelijke kwekerij en dat daar de oranjerie staat, die nog afkomstig is uit het Walkartpark, dan is de naamgeving duidelijk.

Oude Arnhemseweg

De Oude Arnhemseweg is het meest westelijke gedeelte van de oeroude Heerweg van Utrecht naar Arnhem. Zie Arnhemse Bovenweg. Het gedeelte van de Oude Arnhemseweg, vanaf de Voorheuvel tot aan de Schaerweijdelaan werd vroeger Stroobuurt – in de wandeling Strooiebuurt – genoemd. Zie ook Austerlitzseweg.

Oude Woudenbergse Zandweg

De Oude Woudenbergse Zandweg is de oude middeleeuwse verbindingsweg met Woudenberg. Op de kaart van B. de Roij van 1677 wordt deze weg aangeduid als ‘Den Woudtweg’ en op de kaart uit de gemeente-atlas van J. Kuyper van 1867 als ‘Utrechtseweg’. Tengevolge van de bebouwing in de Verzetswijk en in Vollenhove zijn grote gedeelten van deze oeroude weg aan het openbaar verkeer onttrokken.

Padvinderslaantje

Op 2 februari 1953 stelden burgemeester en wethouders de raad voor om het bospad en rijwielpad, lopende van de Prins Bernhardlaan naar de Oranje Nassaulaan, de naam Baden Powellpad te geven. Dit gebeurde overeenkomstig het verzoek van de verenigingen ‘De Nederlandse Padvinders’ en ‘Het Nederlandse Padvinders Gilde’, in verband met de aan dit pad gelegen padvindershuizen. Omdat er door enkele raadsleden bezwaar gemaakt werd tegen deze moeilijk uitspreekbare naam werd het voorstel aangehouden. In de daaropvolgende vergadering van 2 maart werd de meer voor de hand liggende naam Padvinderslaantje aan het pad gegeven.

Panweg

De Panweg ontleent zijn naam aan het landgoed ‘De Pan’, gelegen aan de Amersfoortseweg tussen Beerschoten en Bosch en Duin. Het in ‘De Pan’ gelegen ‘Panhuis’ komt al voor op de kaart van de Leusderberg en omgeving uit 1594 (Rijksarchief Utrecht, archief Leusderberg nummer 40). Over het ontstaan van de naam ‘De Pan’ en het ‘Panhuis’ bestaan de volgende verklaringen:

1. De naam wordt toegeschreven aan de komvormige uitholling in de bodem, waarin het water op de oerbank stond en welke destijds gebruikt werd als drinkplaats voor de schapen.
2. Het huis zou al in de 14e eeuw een pannendak hebben gehad, waardoor het bijzonder opviel tussen de met riet bedekte huizen.
3. De naam zou betrekking hebben op een aldaar gevestigde brouwerij. Panhuis betekent dan ‘Huis waar de brouwpan staat’.

Gezien het feit, dat de uitspanning ‘De Pan’ eeuwenlang een bekende herberg was aan de weg tussen Utrecht en Amersfoort, lijkt de laatste verklaring de juiste. De Panweg zelf was oorspronkelijk een perceelscheidingspad, aangelegd omstreeks 1653 (zie Amersfoortseweg). De Panweg werd vroeger in de volksmond het ‘Halfachtselaantje’ genoemd.

Ook voor deze naam bestaan verschillende verklaringen:

1. Ouderen onder ons weten, dat daar een vrouwtje woonde, dat altijd, wanneer men haar vroeg hoe laat het was antwoordde: ‘Half acht’.
2. Anderen herinneren zich, dat het stille laantje, dat de scheiding vormde tussen Dijnselburg aan de ene zijde en Vollenhove en het Sanatorium aan de andere zijde een ontmoetingsplaats was voor verliefde paartjes. Omdat de tijd van samenkomst meestal half acht was, zou het laantje haar naam daaraan te danken hebben.
3. Wellicht de oudste verklaring is, dat het daar om half acht altijd spookte. De aanleiding tot de spookverhalen is mogelijk de aanwezigheid van een grafkelder van de familie Nepveu, die daar in de vorige eeuw gebouwd werd en waarin tussen 1822 en 1922 negen volwassenen en acht kinderen begraven werden. Toen in 1928 in verband met de voorgenomen verharding van de Halfachtse laan het graf werd geruimd en verplaatst naar de Nieuwe Algemene Begraafplaats, stond er in het Nieuws van Zeist van 2 november 1928 een verslag, dat als volgt eindigde: ‘Vele verhalen omtrent die kelder deden de ronde, maar sinds er niet meer begraven werd en ook de familie Nepveu van Dijnselburg is vertrokken, hing er een geheimzinnig waas over dit kleine plekje grond’.
4. Een laatste verklaring is, dat de naam zou zijn ontleend aan het feit, dat de heer en mevrouw Nepveu, bewoners van Dijnselburg, omstreeks half acht op deze laan regelmatig hun avondwandeling maakten.

Parklaan

De Parklaan is op 3 september 1901 genoemd naar het door H. Copijn (tuinarchitect te Groenekan) ontworpen Zeisterpark, dat oorspronkelijk veel grootser van opzet was dan het thans is uitgevoerd. Ter gelegenheid van de inhuldiging van Koningin Wilhelmina is het Zeisterpark in 1898 omgedoopt in Wilhelminapark.

Parmentiersvak

Op 3 juli 1995 is aan één van de wegen welke zijn aangelegd op het gebied tegenover het Sanatorium aan de Oude Arnhemseweg de naam Parmentiersvak gegeven. Blijkens een notariële akte van 1 november 1901 kocht de ‘Vereniging tot Christelijke Verzorging van Zenuwlijders’ een stuk bosgrond van P.J. van den Brink genaamd het Parmentiersvak. Deze grond was in de 17e eeuw eigendom van de heer A.C. Parmentier, heer van Heeswijk, die in deze omgeving ook andere stukken grond bezat. Deze gebieden werden in Zeist de ‘Pallemetiersvakken’ genoemd.

Pastoor Cohustraat

Op 10 september 2008 is de naam Pastoor Cohustraat toegekend aan de straat naast het gebouw van de Triodosbank. Deze weg loopt tussen de Nieuweroordweg en de Harmonielaan. Deze straat loopt over een terrein dat nauw verbonden is met de geschiedenis en de emancipatie van het katholieke volksdeel van Zeist. In 1843 kochten pastoor Cohu en het kerkbestuur de kleine buitenplaats ‘Buitenzorg’ aan de Utrechtseweg om er een kerk te bouwen. Deze kerk is in 1981 gesloopt ten behoeve van de nieuwe Triodosbank. Ter herinnering aan dit stuk katholieke geschiedenis is de straatnaam Pastoor Cohustraat vastgesteld.

Patrijzenlaan

Op 9 juni 1956 besloot de gemeenteraad de wegen in het bestemmingsplan Kroostweg namen te geven van verschillende hoendersoorten te weten Fazantenlaan en Fazantenplein, Korhoenlaan, Kwartellaan en Patrijzenlaan.

Pauwlaan

Op 2 december 1996 is aan de nieuwe weg in de Vogelbuurt in aansluiting op andere namen van loopvogels de naam Pauwlaan gegeven.

Pauw van Wieldrechtlaan

Op 1 september 1925 genoemd naar mr. Matthieu Christiaan Hendrik Ridder Pauw van Wieldrecht (1816 – 1895), eigenaar van het Zeisterbos. In dit bos was al geruime tijd vóór aankoop door de gemeente Zeist vrije wandeling toegestaan. Het gedeelte van de Pauw van Wieldrechtlaan tussen de Stationslaan en de Boslaan heette vroeger (voor 1925) Boschlaan.

P.C. Hooftlaan

Op 29 mei 1935 genoemd naar Pieter Corneliszoon Hooft (1581-1647), Nederlands dichter en historicus, eerste koopman, studeerde rechten, werd Drost van Muiden en Baljuw van Gooiland. Als ambtswoning betrok hij het ‘Muiderslot’, maar ’s winters verbleef hij veelal in Amsterdam. Vooral na 1630 verzamelde hij op het ‘Muiderslot’ de meest bekende schrijvers, kunstenaars en geleerden om zich heen en oefende daardoor grote invloed uit op de ontwikkeling der Nederlandse taal en letterkunde (‘De Muiderkring’). Op latere leeftijd wijdde hij zich aan de geschiedschrijving met als belangrijke werken: Hendrik de Grote (1626) en De Nederlandsche Historiën (1628-1638), dat de periode 1555-1587 bestrijkt.

Petronella van Seijstplaats

Op 4 november 1991 is aan het terrein ten westen van de Godfried van Seijstlaan waaraan twaalf woningen zijn gebouwd, de naam Petronella van Seijstplaats gegeven. Petronella van Seijst was de dochter van Godfried van Seijst. In de veertiende eeuw had zij als priorin van het Vrouwenklooster in De Bilt een hooglopend conflict met de abt van het mannenklooster over de gezagsverhouding tussen hen beiden. In dit conflict trotseerde zij de pauselijke uitspraak die voor haar nadelig uitviel. In het verleden was er een Petronellaweg en een Petronella-altaar in de Oude kerk van Zeist.

Pijlstaartlaan

Op 28 april 1986 zijn aan de nieuwe wegen in het bedrijfsterrein Kwikstaartlaan II de namen Pijlstaartlaan, Scholeksterlaan, Lepelaarlaan, Aalscholverlaan en Fuutlaan gegeven.

Platolaan

Op 12 januari 1928 genoemd naar Plato (427 – 347 voor Christus), Grieks wijsgeer, leerling van Socrates, leermeester van Aristoteles. Hij stichtte in 387 een filosofenschool te Athene, de ‘Academie’, en ontwikkelde voornamelijk in dialoogvorm zijn leer van de ideeën (transcendente abstracte categorieën achter de werkelijk dingen), de onsterfelijkheid, de eros, de staat. Plato heeft een zeer grote invloed op het westerse denken gehad.

Plevierpad

Op 28 oktober 2008 is de naam Plevierpad aan een nieuw voetpad in de Vogelwijk gegeven. De nieuwe straatnaam moest aansluiten bij de reeds bestaande namen van weide- en watervogels in de wijk.

Prins Bernhardlaan

Op 5 oktober 1945 genoemd naar Bernhard Leopold Frederik Everhard Julius Coert Karel Godfried Pieter (29 juni 1911), Prins der Nederlanden, Prins van Lippe Biesterveld. Hij huwde op 7 januari 1937 Prinses Juliana. De Prins Bernhardlaan heette vroeger Kerckeboschpad.

Prins Hendriklaan

Genoemd naar Hendrik Wladimir Albrecht Ernst (1876 – 1934), Prins der Nederlanden, Hertog van Mecklenburg-Schwerin, sinds 1901 gemaal van Koningin Wilhelmina der Nederlanden. Hij had grote belangstelling voor het reddingswezen, was voorzitter van het Roode Kruis, en beschermheer der Nederlandse padvindersvereniging. De Prins Hendriklaan heette aanvankelijk Boschlaan en werd in de Verordening tot verdeling der gemeente Zeist in wijken van 24 april 1895, aangeduid als: ‘Boschlaan van den Huydecoperweg tot de Wilhelminalaan (rechte weg naar ’t Bosch)’. Ter gelegenheid van het huwelijk met Koningin Wilhelmina werd deze hoofdweg in het Wilhelminapark op 3 september 1901 omgedoopt in Prins Hendriklaan.

Prins Mauritslaan

Op 10 december 1931 genoemd naar Maurits, Prins van Oranje (1567 – 1625), zoon van Prins Willem I van Oranje en Anna van Saksen. In 1585 stadhouder, kapitein-generaal en admiraal van Holland en Zeeland; in 1590 ook van Utrecht, Gelderland en Overijssel. Hij reorganiseerde het leger en veroverde een groot aantal steden. Hij versloeg de Spanjaarden bij Turnhout en Nieuwpoort

Prinses Alexialaan

Op 15 februari 2012 genoemd naar Alexia Juliana Marcela Laurentien, Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau (Den Haag, 26 juni 2005). Zij is de tweede dochter van koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Prinses Alexia is na haar zuster prinses Catharina-Amalia tweede in de lijn van Nederlandse troonopvolging. Na haar volgt haar zusje prinses Ariane. De prinses wordt officieel aangeduid als Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Alexia der Nederlanden.

Prinses Arianelaan

Op 15 februari 2012 genoemd naar Ariane Wilhelmina Máxima Ines, Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau (Den Haag, 10 april 2007). Zij is de derde dochter van koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Prinses Ariane is derde in de lijn van troonopvolging. Zij heeft twee zussen: de prinsessen Catharina-Amalia en Alexia. De prinses wordt officieel aangeduid als Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Ariane der Nederlanden.

Prinses Beatrixlaan

Op 30 maart 1939 genoemd naar Beatrix Wilhelmina Armgard (31 januari 1938), Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje Nassau. Studeerde rechten in Leiden en huwde te Amsterdam op 10 maart 1966 met Claus Felix Friederich Leopold Gabriel Archim, Prins der Nederlanden, Jonkheer van Amsberg (geboren te Dötzingen über Hitzacker a/d Elbe 6 september 1926). Zij was van 1980 tot 2013 Koningin der Nederlanden. Toen op last van de Duitse bezetter op 11 maart 1942 onverwijld andere namen moesten worden gegeven aan de lanen en pleinen, welke werden genoemd naar nog levende leden van het Koninklijk Huis, werd het raadsbesluit van 30 maart 1939 tot het geven van de naam Prinses Beatrixlaan aan de – op het voormalige landgoed ‘Pavia’ aan te leggen – nieuwe weg waaraan nog geen woningen waren gebouwd, ingetrokken. Op 7 mei 1945 werd dit besluit ongedaan gemaakt.

Prinses Catharina Amalialaan

Op 15 februari 2012 genoemd naar Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria, Prinses van Oranje, Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau (Den Haag, 7 december 2003) is het oudste kind van koning Willem-Alexander der Nederlanden en koningin Máxima. Ze is sedert 30 april 2013 de vermoedelijke opvolgster van de koning en wordt formeel aangeduid als Hare Koninklijke Hoogheid De Prinses van Oranje. De prinses heeft twee zusjes: prinses Alexia en prinses Ariane.

Prinses Irenelaan

Op 5 oktober 1945 genoemd naar Irene Emma Elisabeth (5 augustus 1939), Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje Nassau en tweede dochter van Koningin Juliana en Prins Bernhard. Te Rome is zij op 29 april 1964 gehuwd met Charles Hugues, Prins de Bourbon de Parma. Het huwelijk is ontbonden op 27 mei 1981 door inschrijving van het echtscheidingsvonnis van de rechtbank te Utrecht van 26 mei 1981. De Prinses Irenelaan heette vroeger Dopheidelaan.

Prinses Margrietlaan

Op 6 januari 1958 genoemd naar Margriet Francisca (19 januari 1943), Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje Nassau en derde dochter van Koningin Juliana en Prins Bernhard. Zij is op 10 januari 1967 gehuwd met mr. Pieter van Vollenhoven.

Prinses Mariannelaan

Op 15 februari 2012 genoemd naar Wilhelmina Frederica Louisa Charlotte Marianne (Berlijn, 9 mei 1810,Rheingau, 29 mei 1883), prinses der Nederlanden, prinses van Oranje-Nassau. Zij was een dochter van koning Willem I der Nederlanden en prinses Wilhelmina van Pruisen.

Prinses Marijkelaan

Op 6 januari 1958 genoemd naar Maria Christina (18 februari 1947), Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje Nassau en vierde dochter van Koningin Juliana en Prins Bernhard. Vroegere roepnaam Marijke, huidige Christina. Zij is op 28 juni 1975gehuwd met Jorge Guillermo.

Prinses Maximalaan

Op 15 februari 2012 genoemd naar Máxima, Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, mevrouw van Amsberg (Buenos Aires, Argentinië, 17 mei 1971), geboren als Máxima Zorreguieta Cerruti. Zij is de echtgenote van koning Willem-Alexander der Nederlanden. Zij is rooms-katholiek, van Argentijnse afkomst en bezit de Argentijnse en de Nederlandse nationaliteit. Máxima draagt als echtgenote van het staatshoofd de titel van Prinses der Nederlanden. Zij wordt aangeduid als koningin, hetgeen in dit geval een zogenoemde titre de courtoisie is.

Prof. M.W.F. Treublaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar dr. Marie Willem Frederik Treub (1858 – 1931), Nederlands staatsman, jurist en econoom; 1913 – 1914 minister van Landbouw, 1914 – 1916 en 1917 – 1918 minister van Financiën. Hij bood op geniale wijze het hoofd aan de ten gevolge van de Eerste Wereldoorlog ontstane monetaire moeilijkheden.

Prof. Sproncklaan

Op 29 mei 1935 genoemd naar prof. Dr. Charles Henri Hubert Spronck (1858 – 1932), van 1922 – 1932 bewoner van de in de onmiddellijke nabijheid gelegen buitenplaats ‘Schaerweijde’ aan de Utrechtseweg.

Promenade

Op 8 november 1982 is het wandelgebied tussen de Emmastraat, Torenlaan en Weeshuislaan de naam Promenade gegeven, welke naam ‘wandelweg’ betekent.

P.J. Oudlaan

Op 7 augustus 1972 genoemd naar mr. Pieter Jacobus Oud (1886 – 1968), Nederlands politicus, oorspronkelijk vrijzinnig democraat, 1933 – 1937 minister van Financiën, 1938 – 1941 en 1945 – 1952 burgemeester van Rotterdam. Hij sloot zich na de bevrijding aan bij de Partij van de Arbeid, doch vormde met de Partij van de Vrijheid in 1947 de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD). Hij was deskundige op het gebied van het staatsrecht en de parlementaire geschiedenis.

Professor Aalberselaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar professor mr. Petrus Josephus Mattheus Aalberse (1871-1948), Nederlands staatsman. Hij was minister van Arbeid (1918-1925) en minister van Handel en Nijverheid (1922-1925). Hij voerde een reeks sociale wetten in, onder andere de Arbeidswet van 1919. Hij was lid van de Tweede Kamer en werd in 1931 voorzitter van de Rooms-Katholieke Staatspartij. Van 1937-1946 was hij lid van de Raad van State.

Professor Lorentzlaan

Op 26 februari 1928 genoemd naar prof. dr. Hendrik Antoon Lorentz (1853 – 1928), Nederlands natuurkundige, grondlegger van de elektronentheorie, baande de weg voor de relativiteitstheorie. Hij verwierf in 1902 met prof. dr. Pieter Zeeman de Nobelprijs. De Prof. Lorentzlaan heette voorheen het Mooie Laantje. De motivering voor deze naamswijziging blijkt uit onderstaand verslag uit de notulen van de gemeenteraad van 26 februari 1928: ‘De Voorzitter zegt, dat meermalen tot uiting is gekomen, de wenschelijkheid om het Mooie Laantje een andere naam te geven. De naam Mooie Laantje klinkt zoo kinderachtig en is weinig passend voor zulk een langen verkeersweg. Als laan is deze weg niet eens zoo mooi; de naam stamt uit vroegere tijden, toen hier inderdaad een mooi laantje liep, dat echter verdwenen is en plaats heeft gemaakt voor een naar de eischen van den tegenwoordigen tijd ingerichten weg. Burgemeester en Wethouders stellen thans voor den naam te veranderen in: Prof. Lorentzlaan, om op deze wijze te huldigen den grooten natuurkundige, onlangs overleden, die zulk een buitengewonen reputatie had, niet alleen in Nederland, doch in geheel Europa. Het voorstel wordt zonder hoofdelijke stemming aangenomen’. Het is wat wonderlijk, dat burgemeester mr. C.J. Baron van Tuyll van Serooskerken aan het eind van de raadsvergadering de leden min of meer overvalt met een mondeling voorstel tot naamswijziging van het Mooie Laantje. Insiders vertelden sedertdien, dat het op dat moment afwezige raadslid mevrouw A.A. van Hoogstraten-Schoch, die aan het Mooie Laantje woonde, de geestelijke moeder was van dit verzoek.

Regentesselaan

Op 22 juni 1933 genoemd naar Koningin Adelheid Emma Wilhelmina Theresia, Prinses van Wal deck en Pyrmont (1858 – 1934), moeder van Koningin Wilhelmina. Zij was van 1890 – 1898 Koningin-Regentes.

Reigerlaan

Op 9 juni 1956 besloot de gemeenteraad de wegen in het bestemmingsplan Noordweg namen te geven van weidevogels en watervogels, te weten Gruttolaan, Kievitlaan, Meerkoetlaan, Reigerlaan, Roerdomplaan en Sniplaan.

Ridderschapslaan

In de raadsvergadering van 22 juni 1933 werd overeenkomstig het voorstel van de heer J.H. van Lonkhuijzen besloten, de namen van wegen in het lage gedeelte van Griffensteijn – waarvan de Ridderschapslaan er één -is – te ontlenen aan de riddertijd, gelet op de vroegere ridderhofsteden uit die omgeving.

R.J. Schimmelpennincklaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar mr. Rutger Jan Schimmelpenninck (1761 – 1825), Nederlands staatsman, advocaat. Patriot, 1796 lid nationale vergadering, leider der middenpartij, ‘moderaten’ of ‘slijmgasten’ geheten. 1798 – 1802 en 1803 – 1805 gezant te Parijs en te Londen. Hij stond bij Napoleon in hoge gunst, die hem in 1805 tot Raadpensionaris liet benoemen. Hij moest in 1806 plaatsmaken voor Koning Lodewijk. Napoleon verhief hem in 1810 tot Comte de I’Empire.

Roemer Visscherlaan

Op 29 mei 1935 genoemd naar R. Visscher (1547–1620), dichter en koopman, lid van de rederijkerskamer ‘In liefde bloeiende’.

Roerdomplaan

Op 9 juni 1956 besloot de gemeenteraad de wegen in het bestemmingsplan Noordweg namen te geven van weidevogels en watervogels, te weten Gruttolaan, Kievitlaan, Meerkoetlaan, Reigerlaan, Roerdomplaan en Sniplaan.

Rooseveltlaan

Op 6 september 1965 genoemd naar Franklin Delano Roosevelt (1882 – 1945), Amerikaans staatsman, van 1932 – 1945 president van de Verenigde Staten. Bestreed de grote economische crisis, geholpen door zijn ‘brain trust’ van experts met de ‘New Deal’. Stelde in augustus 1941 met Churchill het Atlantic Charter op. Na de Japanse aanval op Pearl Harbour wijdde hij zich geheel aan de taak, de overwinning der geallieerden te verzekeren. Hij nam onder andere deel aan de conferenties te Casablanca (1943), Teheran (1943) en Yalta (1945).

Rozenstraat

Op 5 april 1906 zijn aan de nieuw aangelegde wegen in de nabijheid van de Driestlaan (Hortensialaan) de namen Dahliastraat, Leliestraat, Rozenstraat en Tulpstraat gegeven. Zie ook bij Dahliastraat.

Ruusbroeclaan

Op 23 oktober 2001 is aan een nieuwe openbare weg in het Lyceumkwartier de naam Ruusbroeclaan gegeven. Johannes van Ruusbroec.(1293 – 1381) was een Vlaamse mysticus. Hij was aanvankelijk kapelaan van de St.Goedele te Brussel, later prior van het augustijnenklooster Groenendaal. Zijn mystiek draagt een sterk persoonlijk karakter. Zijn proza, in de taal van zijn volk, is van hoge literaire waarde. Van hem is onder andere bekend het Egidiuslied.

Ruys de Beerenbroucklaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar jhr. mr. Charles Joseph Marie Ruys de Beerenbrouck (1873 – 1936), Nederlands r.k. staatsman, lid gemeenteraad Maastricht 1899 – 1918, lid Tweede Kamer 1905. Commissaris der Koningin in de provincie Limburg 1918, kort daarop kabinetsformateur. Minister-President 1918 – 1922, 1923 – 1925, 1929 – 1933, tevens minister van Binnenlandse Zaken en Landbouw. Van 1925-1929 en 1933-1936 lid en voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal.

Sanatoriumlaan

Op 17 november 1910 genoemd naar het aan deze laan gebouwde, en op 7 juli 1903 door Hare Majesteit de Koningin-Moeder (Koningin Emma) geopende, sanatorium voor geesteszieken en zenuwzieken.

Eeuwenlang heette deze weg Schapendrift en herinnerde aan de schapen die in groten getale over deze weg naar de heidevelden van Zeist gedreven werden. Dat het (overigens wel begrijpelijke) verzoek van het bestuur van het sanatorium om de naam te wijzigen niet door iedereen gewaardeerd werd, moge blijken uit onderstaand verslag van de raadsvergadering van 18 november 1910: ‘De Voorzitter stelt aan de orde de wijziging van de naam Schapendrift in Sanatoriumlaan. Spreker zegt, dat, ofschoon hij persoonlijk aan de oude benaming de voorkeur geeft, hij zich tegen dit voorstel niet heeft willen verzetten, daar hij wel iets gevoelt voor de bezwaren, die het bestuur van het Chr. Sanatorium in zijn adres, waarvan het voorstel een uitvloeisel is, aanvoert, tegen het voortbestaan van den naam Schapendrift voor den weg, die naar het Sanatorium leidt. De heer Van de Poll hoort met genoegen, dat de Voorzitter zich persoonlijk met de voorgestelde naamsverandering niet goed kan vereenigen. Spr. kan dat evenmin. Hij heeft in het algemeen niet veel op met verandering van namen van wegen en vooral niet met deze. Er ligt in den naam van den weg toch wel iets van de historie der plaats en nu ziet hij niet in waarom deze oude naam niet kan behouden blijven. Men heeft, volgens Spr., hier in de laatste jaren al te veel namen geradbraakt. Gedreven door iets, dat Spr. haast geneigd zou zijn met een minder vleiend woord aan te duiden, doch dat hij maar hoogheidsgevoel zal noemen, heeft men den naam van steeg, ofschoon dat een goed hollandsch woord is en volstrekt niet altijd duidt op een slop in een stad maar evengoed kan gebruikt worden voor aanduiding van een landweg, bijna overal vervangen door laan of straat. Nu wil men weer een naam, die herinnert aan een oude omgeving, afschaffen en vervangen door Sanatoriumlaan. Spr. vindt het Sanatorium een zeer nuttige instelling doch dat is nog geen reden om er een weg naar te noemen. Men zou dan wel in haast elke stad een Sanatoriumstraat kunnen hebben. Spr. hoopt daarom, dat de Raad niet zal ingaan op het verzoek van die elders wonende heeren en den alleszins geëigenden naam van schapendrift niet zal vervangen door het volstrekt niet mooie en onhollandsche Sanatoriumlaan. De Voorzitter zegt, dat men aan den naam Schapendrift, in verband met het Sanatorium, allerlei uitleggingen kan geven. De heer Adriaanse voelt veel voor den historischen zin van den heer Van de Poll, die bovendien blijk gaf een juist idee te hebben van den aard van een naam. De Voorzitter heeft echter op het bezwaar reeds gedoeld, dat men het zoo zou kunnen uitleggen, dat de naam van den weg den aard van het sanatorium aanduidt en dit dus een schaapskooi zou zijn. Vooral bij reclames voor het Sanatorium maakt het een vreemde indruk, dat het moet worden bereikt langs de Schapendrift. Wat den naam Sanatorium laan betreft, die heeft, naar Spr. hoorde, al burgerrecht verkregen. De conducteurs van de tram roepen niet Schapendrift, doch Sanatoriumlaan en nu mag men, volgens Spr., wat reeds leeft in het volk toch wel officieel vastleggen. De heer Van de Poll is het volstrekt niet eens met den vorigen Spr. dat men naar den naam van den weg het Sanatorium zou beoordelen. Gaat men dit verzoek inwilligen dan heeft men, volgens Spr., allerlei aanvragen om verandering van namen van wegen te verwachten. De heer Bendien is het hiermede eens. De heer van Melsen wenscht op te merken, dat de naam Schapendrift niet zoo heel oud is. Spr. heeft dien naam nooit gehoord voordat eenigen tijd geleden die naam op een bordje bij het begin van den weg was aangebracht. Vroeger werd deze weg steeds genoemd ‘de vier zinnen’ (naar 4 huizen waar gezinnen woonden, die niet helemaal in de Zeister samenleving pasten). De Heer Vis gevoelt veel voor hetgeen over en weer is aangevoerd. De naam Schapendrift vindt hij echter al heel treurig. Daarom vraagt Spr. of de naam Julianalaan hier niet gebruikt kan worden. De Voorzitter meent dit idee geheel te moeten verwerpen. Het voorstel om de Schapendrift voortaan te noemen Sanatorium laan wordt daarna in stemming gebracht en aangenomen met 7 tegen 4 stemmen, die van de heeren Van de Poll, Bendien, Schütz en Van den Brink’.

Savornin Lohmanlaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar jonkheer mr. Alexander Frederik de Savornin Lohman (1837 – 1924), Nederlands staatsman, sloot zich in 1879 aan bij de Antirevolutionaire Partij en werd in de Tweede Kamer één van haar voornaamste woordvoerders. 1883 – 1895 hoogleraar aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. 1890 – 1891 minister van Binnenlandse Zaken. Raakte met dr. A. Kuyper in conflict en werd leider van de Vrije-Anti-Revolutionaire Partij, in 1908 de Christelijk Historische Unie geworden. Voorvechter voor de bijzondere school.

Schaerweijdelaan

Genoemd naar de buitenplaats ‘Schaerweijde’. In de eerste druk van ‘de straatnamen van Zeist’ werd de naam ‘Schaerweijde’, van de buitenplaats aan de Utrechtseweg, tegenover De Brink, in verband gebracht met een gemeenschappelijke weide, een markeweide, waar de Zeister boeren hun vee konden inscharen. Het woord ‘Schaerweijde’ blijkt echter niet meer te zijn dan een verbastering van ‘Scherpweide’, de naam van een gerecht je, dat in de middeleeuwen tussen de huidige Blikkenburgerlaan en de Bunsinglaan lag.’ Het was aan het eind van de achttiende eeuw in bezit van Bernardus Sluyterman. Toen Sluyterman in 1796 tevens eigenaar werd van de buitenplaats ‘Brinkenberg’, tegenover De Brink, veranderde hij de naam van deze buitenplaats in ‘Schaerweide’. De spelling van dit woord heeft in de loop der jaren wel enige wijziging ondergaan. In het raadsbesluit van 4 september 1851 tot verdeling der gemeente in wijken is sprake van Scharweide. Op 24 april 1895 werd de officiële aanduiding Schaerweide en gedurende de laatste vijftig jaren wordt als officiële aanduiding Schaerweijde gebruikt. Feitelijk zou de naam als Schaerweyde moeten worden geschreven, omdat in de oudste akten steeds de Y gebruikt wordt. Het eerste gedeelte van de Schaerweijdelaan werd vroeger Achter Schaerweijde en Klompenmakerssteeg genoemd en voordien de Schapendrift van De Brink.

Schapendrift

Zie Sanatoriumlaan

Schaperlaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar Johan Hendrik Andries Schaper (1868 – 1934), Nederlands sociaaldemocratisch politicus, 1899-1934 lid Tweede Kamer. Een der ‘Twaalf Apostelen’, die in 1894 de S.D.A.P. oprichtte. Hij behoorde tot één der meest op de voorgrond tredende ‘reformisten’. Hij hechtte bovenal waarde aan goede arbeidswetgeving en ijverde speciaal voor wettelijke beperking van de arbeidsduur.

Scheeperslaan

Op 20 oktober 1905 genoemd naar Gideon Scheepers (1878 – 1902), een van de helden uit de tweede Zuid-Afrikaanse Vrijheidsoorlog (1899 – 1902). Hij werd geboren in Middelburg (Transvaal). Hij was werkzaam als heliografist bij de staatsartillerie van de Zuid-Afrikaanse Republiek (Transvaal).

Tijdens genoemde oorlog deed hij als verkenner dienst en werd eind 1900 tot commandant benoemd. Hij kreeg opdracht om de Kaapkolonie binnen te vallen en de Engelse verbindingslinies te ontwrichten. Hij werd ernstig ziek en door de Engelsen gevangen genomen. Een Engelse militaire rechtbank legde hem overtreding van het krijgsrecht ten laste en veroordeelde hem ter dood op beschuldiging van moord. Op 18 januari 1902 werd hij in Graaff Reinet gefusilleerd.

Schermerslaan

Op 3 november 1975 genoemd naar dr. David Schermers (1863 – 1930) die van 1907 tot 1925 directeur van het Christelijk Sanatorium is geweest.

Schipsloot

Op 20 april 1999 is de nieuwe weg ontstaan door woningbouw aan de Kroostweg Schipsloot genoemd. Deze sloot, die in het begin van de twintigste eeuw bijna een kilometer lang was liep oorspronkelijk van de Biltse- en Zeister Grift tot aan de Kroostweg. Later werd ze doorgetrokken tot aan de Utrechtseweg. De sloot was bevaarbaar voor pramen en had een losplaats en een draaikom. De sloot is gedempt in 1957. Alleen een muurtje, naast het inmiddels gesloopte pand Kroostweg 35, met een steen waarop het jaartal 1957 staat herinnert aan de Schipsloot.

Scholeksterlaan

Op 28 april 1986 zijn aan de nieuwe wegen in het bedrijfsterrein Kwikstaartlaan II de namen Pijlstaartlaan, Scholeksterlaan, Lepelaarlaan, Aalscholverlaan en Fuutlaan gegeven.

Schubertlaan

Op 2 september 1985 genoemd naar Franz Peter Schubert (1797 – 1828), Oostenrijks componist, een der rijkste melodisten van de beginnende romantiek. Schubert liet 1200 werken na, waaronder 600 liederen (onder andere cyclussen Die schöne Müllerin en Die Winterreise). Orkestmuziek (onder andere de ‘Unvollendete’), koor- , piano- en kamermuziek.

Senecalaan

Op 8 augustus 2000 is aan één van de nieuwe wegen in het Lyceumkwartier de naam Senecalaan gegeven. Lucius Annaeus Seneca (circa 5 voor Christus – 65 na Christus) was een Romeins wijsgeer, staatsman en dichter afkomstig uit Spanje. Hij was opvoeder van Nero, op wiens bevel hij later zelfmoord pleegde. Hij schreef vele moraal filosofische werken in stoïcijnse geest, zoals “De brevitate vitae” (over de kortheid van het leven) en de “Vita beata” (over het gelukzalige leven). Van de “Epistolae morales” (zedenkundige brieven) zijn er 124 bewaard gebleven. Het thema is: alleen filosofie leidt tot een gelukzalig leven.

Slotlaan

De Slotlaan is ontstaan omstreeks 1680 bij de aanleg van het tegenwoordige Slot met park en bossen. De Slotlaan was de (vóór) gezichtslaan van het Slot en wordt in oude stukken ook als Voorlaan aangeduid. In het Reglement op de politie der wegen en wateren in de gemeente Zeist van 4 januari 1826, wordt onder nummer 10 gesproken van ‘de weg loopende van het Adelijk Slot van Zeijst, dwars over de Dorpsstraat door de groote voorlaan van Zeijst (zoogenaamde Donkerelaan). ‘ De naam Donkerelaan voor het gedeelte van de Slotlaan tussen Het Rond en de kruising met de 1e en 2e Hogeweg werd bij raadsbesluit van 2 januari 1956 gewijzigd in Slotlaan.

Sniplaan

Op 9 juni 1956 besloot de gemeenteraad de wegen in het bestemmingsplan Noordweg namen te geven van weide- en watervogels, te weten Gruttolaan, Kievitlaan, Meerkoetlaan, Reigerlaan, Roerdomplaan en Sniplaan.

Socrateslaan

Op 12 januari 1928 genoemd naar Socrates (479 – 399 voor Christus), Grieks wijsgeer, een onverschrokken denker, die geen enkele conventie ontzag die de waarheid in de weg stond. Hij was een strijder tegen vooroordelen en zelfingenomenheid en legde (met Plato en Aristoteles) de grondslagen voor de westerse cultuur. Zijn leer werd bekend uit de geschriften van zijn leerling Plato, voorts uit die van Xenophon, Aristophanes en Aristoteles. Op beschuldiging dat hij niet in de staatsgoden geloofde en de jeugd bedierf, werd hij veroordeeld tot het drinken van de gifbeker.

Sophialaan

Op 6 januari 1958 genoemd naar Sophia Frederica Mathilda (1818 – 1877), Koningin der Nederlanden, Prinses van Würtemberg. Zij huwde met haar neef, de latere Koning Willem III. Zij maakte het ‘Huis ten Bosch’ tot een middelpunt van letterkundig leven.

Sparrenheuvel

Op 4 september 1997 is aan de toegangsweg tot de deels nieuwe kantoren op het terrein aan de Driebergseweg de naam Sparrenheuvel gegeven.

Spinozalaan

Op 8 augustus 2000 is aan één van de nieuwe wegen in het Lyceumkwartier de naam Spinozalaan gegeven. Baruch of Benedictus Spinoza (1569 – 1630) was een Nederlands wijsgeer van Portugees-Joodse afkomst. Geboren te Amsterdam was hij om zijn vrijzinnigheid uit de synagoge gebannen. Hij woonde vanaf 1670 in Den Haag en was een der leidende denkers van de 17e eeuw, wiens invloed na zijn dood nog voortdurend is toegenomen. Zijn leer is panthetisch: er is slechts één oneindige, absolute zelfstandigheid, oorzaak van zichzelf, gelijk te stellen met God als met de natuur. Alles is en geschiedt met noodzakelijkheid. Van de goddelijke attributen kent de mens er slechts twee: Denken en uitgebreidheid. De hoogste gelukzaligheid is gelegen in de intuïtieve kennis van God, die samenvalt met de liefde tot God.

Sportlaan

Uitleg volgt nog.

Stalhouderij

Op 11 juni 1996 is aan het terrein aan de Laan van Beek en Royen, waarop appartementen zijn gebouwd en waar vroeger de stalhouderij van J.P. van Arkel was gevestigd de naam Stalhouderij gegeven.

Stationslaan

Op 3 september 1901 genoemd naar het in dat jaar aan het eind van de Slotlaan gebouwde eindstation van de nieuwe spoorlijn der Nederlandse Centraal Spoorweg Maatschappij van Utrecht (via De Bilt-station (thans Bilthoven), Bosch en Duin en Huis ter Heide naar Zeist). Deze maatschappij nam tevens de exploitatie van de tramdienst Utrecht-Zeist over. Het personenvervoer op deze lijn werd op 5 januari 1941 beëindigd; het goederenvervoer op 28 mei 1972.

Steniahof en Steniaweg

De Steniaweg is op 5 september 1905 genoemd naar de gelijknamige buitenplaats aan de Utrechtseweg. Het heeft maar heel weinig gescheeld of de Steniaweg had al een reeks van jaren Stenialaan geheten. Dat kwam zo. Op 28 november 1929 behandelde de gemeenteraad het verzoek van J. Knoppert en anderen, allen wonende aan de Steniaweg om de naam van deze weg te veranderen in Stenialaan. Als motief voor de wijziging werd gewezen op het feit, dat de weg inmiddels met bomen was beplant en dat de nieuwbouw zeer veel tot de verfraaiing had bijgedragen. Burgemeester en wethouders voelden er niets voor. Er zijn wegen met en zonder beplanting, terwijl er lanen zijn waar de beplanting ontbreekt, zoals de Beukbergenlaan en de lanen in het Antonpark. Ook vindt men zowel wegen als lanen met zeer fraaie bebouwing en met lelijke huizen, zoals de Utrechtseweg en de Pompweg en de Fransen van de Puttelaan en de Beukbergenlaan, aldus burgemeester en wethouders. ‘Nu in dit geval een gegronde reden ontbreekt, stellen wij u voor op het verzoek van J. Knoppert e.a. afwijzend te beschikken’ luidde het voorstel van burgemeester en wethouders aan de gemeenteraad. Laten we eens kijken hoe de verschillende raadsleden er over dachten:

De heer Louwerse merkt op dat hier bij herhaling wordt gesproken over namen van straten en wegen. Verandering van namen acht Spr. in het algemeen niet wenschelijk. In dit geval is hem echter gebleken, dat de pensionhouders inderdaad schade lijden, zoo de straat waaraan zij wonen ‘weg’ in plaats van ‘laan’ heet, hetgeen bij vreemdelingen een minder aanlokkelijke indruk schijnt te maken. Waar de naam ‘Stenia’ blijft, betekent de gevraagde verandering eigenlijk weinig, waarom hij den bewoners hun zin maar zou willen geven. De naamsverandering van het Mooie Laantje was van veel ingrijpender aard, en deze ging er grif door. De heer lansen voelt eveneens weinig voor naamsverandering, hetgeen zakenmenschen kosten en last geeft. De heer Fijgi zegt dat de ervaring heeft geleerd dat door vreemdelingen, hoe belachelijk dit ook moge schijnen, inderdaad de voorkeur wordt gegeven aan het betrekken van een pension aan een laan gelegen. Om deze reden wil hij adressanten ter wille zijn. De heer Geijtenbeek verwacht dat, wordt tot wijziging van deze straatnaam besloten, er meerdere verzoeken om wegen in lanen om te doopen zullen komen. De heer Van Nieuwenhuizen zegt niet tegen inwilliging va n het verzoek te zijn als dit inderdaad in het belang is va n de betrokken bewoners. Overigens wil hij niet nalaten als zijne meening kenbaar te maaken, dat hij de menschen, die zoo aan een straatnaam hechten, wel zeer naïef vind t. De heer Meeuwenberg meent dat deze straat voor beplanting eigenlijk veel te smal is, zoodat de boomen te eeniger tijd wel verwijderd zullen moeten worden; het karakter van laan is dan verloren, zoodat men, om consequent te blijven, wederom tot naamsverandering zou moeten besluiten. Over het voorstel, hierna in stemming gebracht, staken de stemmen. Vóór het voorstel hebben gestemd de leden Geijtenbeek, Van den Brink, Balhuizen, Beunke, Jansen, Van de Poll en Meeuwenberg. Omdat er op 28 november 1929 acht voorstemmers en acht tegenstemmers waren moest er in de eerstvolgende vergadering opnieuw worden gestemd. De uitslag was weer acht voor en acht tegen, zodat het voorstel geacht werd te zijn verworpen. Het raadslid Fijgi zag nog een lichtpunt. Hij vroeg aan de voorzitter of hij nu een voorstel mocht indienen om aan het verzoek van de adressanten te voldoen en dat werd toegestaan. Hoewel hij wist, dat de uitslag weer acht tegen acht zou zijn, bereikte hij, dat over het nieuwe voorstel dan nog een keer in de daarop volgende vergadering moest worden gestemd. Het werd voor de derde maal acht tegen acht en de herstemming was op 6 februari 1930. De gemeenteraad was voltallig, maar het mocht niet baten. Het toen aanwezige zeventiende lid was tegen het voorstel en zodoende bleef de Steniaweg weg tot op de dag van vandaag. De huizen aan de Steniahof zijn in 1961 gebouwd en zowel de bouwwijze als de ligging in de onmiddellijke nabijheid van de Steniaweg waren aanleiding daaraan op 8 mei 1961 de naam Steniahof te geven.

Steynlaan

Op 29 maart 1901 werd een deel van deze laan genoemd naar mr. Martinus Theunis Steyn (1857 – 1916). President van de Oranje Vrijstaat, advocaat, rechter en hoofdrechter. In 1907 en in 1908 werden twee andere weggedeelten (onder andere de Gasweg en een gedeelte van de Krugerlaan) eveneens tot Steynlaan herdoopt.

Stoopendaalstraat

Op 8 mei 2012 is rond de nieuwbouw van het gemeentehuis aan één straat de naam Stoopendaalstraat gegeven. De heer Daniël Stoopendaal (1672 – 1726) was een tekenaar/graficus. Hij heeft de meest bekende huizen en plaatsen van Nederland getekend en geëtst, zoals Slot Zeist. Hij heeft een bijzondere serie ingekleurde prenten van het huis en de tuinen gemaakt.

Strausslaan

Op 2 september 1985 genoemd naar Johann Strauss (1825 – 1899), Oostenrijks componist, grootmeester van de Weense wals, o.a. An der schönen blauen Donau (1867) en Wiener Blut (1871). Componeerde ook operettes, onder andere Die Fledermaus (1874) en Der Zigeunerbaron (1885).

Stuivingastraat

Op 8 mei 2012 is rond de nieuwbouw van het gemeentehuis aan één straat de naam Stuivingastraat gegeven. De heer Jan Stuivinga (26 oktober 1881 – 4 juni 1962) was een Nederlands architect. Hij won in 1906 met zijn tekeningen voor het Raadhuis van Zeist een door de gemeente Zeist uitgeschreven ontwerpwedstrijd. Dit was de doorbraak in zijn carrière. Samen met zijn broer richtte hij een architectenbureau op en ontwierpen ze onder meer het postkantoor (1911) en landhuis Veldheim (1908).

Sumatralaan

Op 24 oktober 1941 genoemd naar Sumatra, een der Grote Sunda eilanden, groot 471.551km2, in de Republiek Indonesia. Belangrijke steden: Padang, Palembang en Medan.

Talmalaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar Aritius Sijbrandus Talma (1864 – 1916), predikant te Heinenoord (Zuid-Holland), Vlissingen en Bennebroek. Hij werd in 1901 kamerlid, was leider van het Christelijk Werkliedenverbond en lid van de commissie voor advies van de woningstichting ‘Patrimonium’. Hij werd in 1914 veldprediker en was van 1908 – 1913 minister van Landbouw, Handel en Nijverheid. Hij ontwierp de wetten der arbeidersbescherming (Arbeidswet 1912, Steenhouwerswet, Stucadoorswet) en speciale verzekeringswetgeving. Hij bracht de Ziekte-, Invaliditeits- en Ouderdomswet en de Radenwet tot stand.

Ter Braaklaan

Op 3 februari 1975 genoemd naar Menno ter Braak (1902-1940), Nederlands schrijver, essayist. Een der meest strijdbare geesten der vooroorlogse generatie.

Tesselschadelaan

Op 29 mei 1935 genoemd naar Maria Tesselschade Visscher (1594 – 1649), Nederlands dichteres, jongste dochter van Roemer Visscher, door haar vader Tesselschade genoemd, naar zijn bij Tessel verloren schip. Om haar muzikale talenten en kunstvaardigheid stond zij in hoog aanzien bij de leden van de ‘Muiderkring’.

Thorbeckelaan

Op 3 november 1948 genoemd naar mr. Jan Rudolf Thorbecke (1798 – 1872), Nederlands staatsman, de voornaamste figuur van het Nederlandse liberalisme in de 19e eeuw. Hij trad op de voorgrond door zijn Aantekeningen op de Grondwet (1839), waarin hij het beleid van Koning Willem I afkeurde. Als Tweede Kamerlid diende hij in 1844 met nog 8 anderen het beroemde ‘Voorstel der Negen mannen’ in tot herziening van de Grondwet. Hij werd in 1848 voorzitter der Grondwetscommissie. Was 1e minister van 1849 – 1853. Hij bracht onder andere de Kieswet en de Provinciale wet (1850) alsmede de Gemeentewet (1851) tot stand en was van 1862 – 1866 en van 1871 – 1872 opnieuw 1e minister.

Tiendweg

In een goederenlijst uit 1632 (zie Bronnen van Zeist, deel 11, bladzijde 274), wordt de Tiendweg ‘Stoetweger Thientweg’ genoemd, later ook kortweg de ‘Stoetweg’. Stoetwegen was een ambachtsheerlijkheid, groot 346 hectare, waarin in 1748 12 huizen stonden. Het werd in leen gehouden van het Sticht. Het Reglement op de politie der wegen en wateren in de gemeente Zeist van 4 januari 1826 omschrijft de Tiendweg als volgt: ‘De weg van den Hoef, zijnde de Tiendweg, langs de Wulperhorst, Stoetwegen en Zomerdijk tot de Odijkersteeg’. Het gedeelte van de ‘weg van den Hoef’, dat liep van het punt waar nu de Bunsinglaan begint tot aan de Odijkerweg, is in 1850 door de eigenaar, de heer J. Kol, opgebroken. Het gemeentebestuur van Zeist ging hiermede niet akkoord en verzocht de heer Kol meergenoemde weg weer in bruikbare staat te brengen (raadsbesluit van 2 januari 1851). Hieraan werd door hem geen gevolg gegeven. Nu doorsnijdt de spoorlijn dit weggedeelte. De naam Tiendweg wijst mogelijk op het bisschoppelijk recht om tienden te heffen. In het artikel ‘De bovenloop van de Linge, de Leidsche Vliet en Tiendwegen’ van D. L. de Jong in het tijdschrift Nederlands Aardrijkskundig Genootschap, deel 61, 1944 nr. 2 (maart), wordt een andere verklaring voor Tiendweg gegeven. Tiendweg zou afgeleid zijn van tien, tijen, trekken en eenvoudig betekenen trekweg, in latere tijd in Holland meer trekpad of jaagpad genoemd. Op de Zeister situatie is deze verklaring mijns inziens niet van toepassing. Naast de ‘Stoetweger Thientweg’ was er vroeger ook een ‘Cattenbroecker Tiendweg’ (zie Bronnen van Zeist, deel I, bladzijde 139). De Tiendweg werd vroeger ook Hoefschendijk en Zomerdijksche steeg genoemd.

Titus Brandsmalaan

Op 3 februari 1964 genoemd naar Anne Sjoerd Brandsma (Titus Brandsma), geboren 23 februari 1881 te Oegeklooster, Nederlandse karmeliet, hoogleraar te Nijmegen, leidende figuur in het verzet tegen de gelijkschakeling van het r.k. onderwijs en de r.k. pers. Hij werd op 19 januari 1942 gearresteerd en overleed op 26 juli 1942 in Dachau. In 1984 vond zijn zaligverklaring plaats.

Tilanuslaan

Op 8 mei 1967 genoemd naar Hendrik Willem Tilanus (1884 – 1966), Nederlands politicus, 1922 – 1963 lid Tweede Kamer voor de Christelijk Historische Unie (CHU), 1939 – 1958 fractievoorzitter, 1939 – 1958 voorzitter CHU.

Timmermanlaan

De wijze waarop de naam Timmermanlaan tot stand is gekomen blijkt uit onderstaand stukje proza uit de notulen van de gemeenteraad van 17 januari 1924: ‘De heer Geijtenbeek brengt dank aan Burgemeester en Wethouders voor de zoo spoedige indiening van deze verbeteringsplannen, waardoor het algemeen belang zal zijn gediend, terwijl de verbetering tevens dienstbaar zal kunnen worden gemaakt aan de werkverruiming. Spr. kan zich echter niet vereenigen met het voorstel om dezen weg den naam te geven van Sloffenlaan. Er zijn natuurlijk legio andere namen te bedenken. Spr. zou willen voorstellen den weg te noemen naar de oudste inwoonster van Zeist, mejuffrouw Timmerman, die bijna 100 jaar is. Deze mejuffrouw Timmerman is mede eigenaresse van een gedeelte van den weg en zij heeft zich van den beginne af steeds bereid verklaard dat deel aan de gemeente af te staan. Spr. meent dat er te meer aanleiding is deze weg Timmermanlaan te noemen, omdat hij uitloopt op de Krullelaan en, deze beiden namen goed bij elkaar passen. De Voorzitter meent dat het in het algemeen wenschelijk is namen, die sedert jaren in den volksmond bestonden te behouden. Het publiek zal den weg toch nog langen tijd zoo blijven noemen. Overigens is het Burgemeester en Wethouders onverschillig hoe men dezen weg wil noemen. De heer Geijtenbeek zegt dat het door den Voorzitter bedoelde bezwaar in dit geval niet bestaat, want de naam Sloffenlaan heeft, voor zoo ver Spr. bekend is, hier nimmer bestaan. De heer Van de Poll zegt hier al langer te wonen dan de heer Geijtenbeek. Spr. heeft echter dezen weg ook nooit Sloffenlaan hooren noemen. Hij vindt dien naam leelijk en er is dus zijns inziens alles voor een anderen naam te kiezen. De heer Beunke had al willen vragen om een anderen naam. Nu is de heer Geijtenbeek hem voor geweest. Deze wil den weg Timmermanlaan noemen naar een 100-jarige juffrouwen meende dat die naam goed zou passen bij de Krullelaan. Dit is Spr. echter met den heer Geijtenbeek niet eens. Eerst komt de timmerman en daarna komen de krullen, maar niet omgekeerd. De heer Adriaanse zegt gaarne te willen onder doen voor den heer Van de Poll wat de kennis betreft van OudZeist. Toen Spr. in 1888 in de buurt van de Krullelaan kwam wonen, heeft hij echter al den naam Sloffenlaan hooren bezigen en sedertdien heeft Spr. dien weg nooit anders hooren noemen. De heer Geijtenbeek dient een amendement in, strekkende om in plaats van Sloffenlaan te lezen Timmermanlaan. Dit amendement in stemming gebracht, wordt aangenomen met 15 tegen 2 stemmen. Tegen de leden Beunke en s’Jacob. Het aldus gewijzigde voorstel van Burgemeester en Wethouders wordt hierna zonder hoofdelijke stemming aangenomen’. Uit het bevolkingsregister blijkt, dat de hierboven bedoelde juffrouw Timmerman de weduwe was van Christoffel Timmerman, die destijds de Krullelaan verhard heeft met krullen uit zijn aldaar gelegen werkplaats. Haar eigen naam was Catarina de Haan, ze was geboren 4 oktober 1826 en woonde Krullelaan 29. De heer Geijtenbeek deed dus onbewust een goede suggestie, want de krullen waren er niet eerder dan de timmerman, zoals de heer Beunke veronderstelde.

Tolakkerlaan

De Tolakkerlaan herinnert aan één van de vele tollen op de toegangswegen naar Zeist. In het Reglement op de politie der wegen en wateren in de gemeente Zeist van 4 januari 1826 wordt gesproken over ‘De Tolakker op Oostbroek’, terwijl in de wijkindeling van 24 april 1895 sprake is van ‘Tolakkerlaan, van de grens van Bunnik tot die van De Bilt’. (Thans van Rijnsoever in de gemeente Utrecht tot de Bisschopsweg in de gemeente De Bilt).

Tollenslaan

Genoemd naar Hendrik (Henricus) Franciscus Tollens (1780 – 1856), Nederlands dichter en koopman in verfstoffen. De meest populaire dichter in de eerste helft van de 19e eeuw. Hij schreef onder andere Wien Neerlands Bloed. Zie ook bij Jan Pieter Heijelaan.

Torenlaan

De Torenlaan liep vóór 1857 van de 1e Hogeweg tot aan de Oude Woudenbergse Zandweg. Dit blijkt uit een request van 11 september 1857 van mevrouw J. A. van Bern-van Goor Hinloopen, weduwe van de heer F. N. van Bern. In dit request werd bezwaar gemaakt tegen de bouw van het schoollokaal (aan de 1e Hogeweg), waardoor de toegang tot de Torenlaan van de dorpszijde was weggenomen. Het betrof de voormalige openbare lagere school, later ambachtsschool, nu Vroom en Dreesmann. De loop van de Torenlaan in de richting van de toren van de Oude Kerk is duidelijk zichtbaar op de ‘Carte du Camp d’ Utrecht’ van 1804. Gezien vanaf de kruising Hogeweg/Slotlaan is het de meest links gelegen Boslaan van de voormalige sterrenbossen.

Troelstralaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar mr. Pieter Jelles Troelstra (1860 – 1930), Nederlands sociaaldemocratisch staatsman, Fries dichter, advocaat. Sloot zich in 1890 aan bij de Sociaal-Democratische Bond. Raakte in conflict met F. Domela Nieuwenhuis en richtte met 11 anderen in 1894 de Sociaal Democratische Arbeiders Partij op, waarvan hij de leider werd. 1897-1925 lid Tweede Kamer. Hoofdredacteur van Het Volk 1900-1903. Streed vooral voor algemeen kiesrecht.

Tuin van Schellinger

Op 20 april 1999 is aan de nieuwe weg ten behoeve van de bebouwing aan de Lageweg achter de 1e Dorpsstraat de naam Tuin van Schellinger gegeven. De tuin van Schellinger was eigenlijk de tuin van Sophia Schellinger die zelf op het Broederplein nummer 27 in het zogenaamde Schellingerhuis woonde. Het terrein gelegen tussen Het Rond, Lageweg en Waterigeweg en de sloot achter de huizen van de 1e Dorpsstraat stond bekend als de “Tuin van Juffrouw Schellinger”.

Tulpstraat

Op 5 april 1906 zijn aan de nieuw aangelegde wegen in de nabijheid van de Driestlaan (Hortensialaan) de namen Dahliastraat, Leliestraat, Rozenstraat en Tulpstraat gegeven. Zie ook bij Dahliastraat.

Tussen de Dennen

Op 18 november 1920 is deze voor zich sprekende naam gegeven aan een van de eerste wegen welke in het Kerckebosch bebouwd werden.

Utrechtseweg

De Utrechtseweg, genoemd naar de ligging van de weg in de richting van Utrecht, heeft eerst in het begin van de negentiende eeuw – na de bouw van de buitenplaatsen – zijn functie van belangrijke verbindingsweg tussen Zeist en Utrecht via De Bilt gekregen. Eeuwenlang liep de verbinding tussen Zeist en Utrecht namelijk via Bunnik, hetzij via de Kroostweg bij de Brink, hetzij via de Bisschopsweg bij het wegenknooppunt ‘De Blauwe Schorteldoek’, op de grens van De Bilt en Zeist. In 1808 werd nog gesproken van het goed ‘Kersbergen’, gelegen aan de Utrechtse Zandweg, maar kort daarop (omstreeks 1811) is de weg van bestrating voorzien. In de notulen van de gemeenteraad van 8 mei 1818 is sprake van de kerk (‘De Oude Kerk ‘) aan de Nieuwe Straatweg.

Valckenboschlaan

Op 31 mei 1954 genoemd naar het landgoed ’t Valckenbosch.

Van Gheselhof

Op 11 juni 1996 is aan de nieuwe weg in het verlengde van de zijpoot van de Walkartweg de naam Van Gheselhof gegeven. De grond behoorde in de negentiende eeuw tot de buitenplaats “Veelzigt”, waarvan mevrouw A.C. van Ghesel-Boudaen (1765–1831) eigenares en bewoonster was.

Van de Poll-laan

Op 19 december 1922 genoemd naar jonkheer Fredrik Herman van de Poll (1823 – 1909), lid van de gemeenteraad van 1862 tot 1876. De heer Van de Poll, die grote belangstelling had voor de toonkunst, was medeoprichter van de ‘Zeister Harmonie’, waarvan hij jarenlang erevoorzitter was. De belangen van de hervormde gemeente van Zeist diende hij vele jaren in zijn functie van president-kerkvoogd. De heer Van de Poll was 42 jaar directeur van de verzekeringsmaatschappij ‘De Kosmos’.

Van der Heijdenlaan

Op 19 december 1922 genoemd naar Jan Marinus van der Heijden (1863 – 1913), secretaris der gemeente Zeist van 3 mei 1888 tot 9 januari 1913.

Van der Merschlaan

Op 19 december 1922 genoemd naar Hugo Maurits van der Mersch (1849 – 1916), wethouder van Zeist van 6 september 1881 tot 2 augustus 1884 en van 5 september 1899 tot 7 september 1909.

Van Hogendorplaan

Op 30 maart 1951 genoemd naar mr. Gijsbert Karel Graaf van Hogendorp (1762-1834), Nederlands staatsman, pensionaris van Rotterdam 1787-1795. Hij vormde met mr. A.F.J.A. Graaf van der Duyn van Maasdam en Leopold Graaf van Limburg Stirum het driemanschap dat de opstand tegen Napoleon in 1813 leidde. Hij mocht van Koning Willem I het jaartal 1813 in zijn wapen voeren. Hij was minister van Buitenlandse Zaken en voorzitter van de grondwetscommissie en van 1814-1816 vicepresident van de Raad van State. Hij trad af wegens een conflict met Koning Willem I. Van 1814-1825 lid van de Tweede Kamer. Bepleitte in 1830-1831 de ministeriële verantwoordelijkheid.

Van Reenenweg

Genoemd naar jhr. Fredrik van Reenen (1850 – 1916). Hij was directeur van de verzekeringsmaatschappij ‘De Kosmos’ en eigenaar van de buitenplaatsen ‘Schaerweijde’ en ‘Welgelegen’ aan de Utrechtseweg. Grote gedeelten van de achter deze huizen gelegen gronden zijn in het begin van de 20e eeuw in exploitatie gebracht. De Van Reenenweg, die langs de oude algemene begraafplaats aan de Bergweg loopt, werd op de wegenlegger van 1875 aangeduid als Doodenweg of Doodlaan. De Van Reenenweg werd in 1878 Puinweg genoemd.

Van Renesselaan

Op 12 januari 1928 genoemd naar de oudst bekende eigenaar en bewoner van de ridderhofstad ‘Carsbergen’, Vincent van Renesse van Everdingen, die in de tweede helft van de 15 eeuw hier woonde.

Van Stolberglaan

Genoemd naar Juliana, Gravin van Stolberg-Wernigerode (1506 – 1580); huwde op 20 december 1531 met Willem de Rijke (de Oude), Graaf van Nassau. Moeder onder andere van Prins Willem I van Oranje, Jan (de Oude), Lodewijk, Adolf en Hendrik, Graven van Nassau. De naam van deze laan is nooit officieel vastgesteld.

Van Tetslaan

Op 31 mei 1954 genoemd naar jhr. Gerard Frederik van Tets van Goidschalxoord (1875 – 1968). Raadslid gedurende verschillende perioden tussen 1903 en 1939, wethouder van 1916 – 1917. Bouwer en bewoner van huize 't Valckenbosch.

Veldheimlaan

Op 1 september 1925 genoemd naar de buitenplaats Veldheim aan de Utrechtseweg, eerder ‘Veldhuizen’ geheten.

Verlengde Slotlaan

Ontstaan begin 20e eeuw toen de Slotlaan werd verlengd voorbij het station. Oorspronkelijk 'weg naar het Kamp van Zeist'.

Verzetslaan

Op 3 februari 1964 vernoemd in de Verzetswijk; herinnert aan het Nederlandse verzet in de Tweede Wereldoorlog.

Vestdijklaan

Op 3 februari 1975 genoemd naar Simon Vestdijk (1898 – 1971), schrijver van o.a. Het vijfde zegel en de Anton Wachter-romans.

Vijverlaan

Op 25 januari 1905 omgedoopt van Sparrenlaan; verwijst naar de grote vijver in het Wilhelminapark.

Vinkenbuurt

Oude buurtnaam; mogelijk verwijzend naar vinken (vogels) of lichte turf (‘vink’). In 1925 hernoemd tot Gramserweg (Austerlitz).

Vinkenlaag

Op 2 december 1996 vernoemd naar een perceelnaam uit 18e–19e-eeuwse transportakten; turfgebied bij de Kroostweg-Noord.

Violetlaan

Op 1 maart 2010 aangelegd in wijk Het Palet, met kleurnamen voor visuele herkenbaarheid door bewoners met een beperking.

Voorheuvel

Historische straatnaam; verwijst naar een heuvel in het centrum van Zeist. Ook bekend als Muscoviterschen Heuvel; voorstel tot naamswijziging naar ‘Voorstraat’ in 1920 werd afgewezen.

Voortgang

Op 10 augustus 2009 aangelegd op terrein van Altrecht; straatnaam drukt het behandelproces van cliënten uit.

Vrijbaan

Op 10 augustus 2009 aangelegd op terrein van Altrecht; naam weerspiegelt het herstelproces van cliënten.

Vrijheidsplein

Op 3 februari 1964 vernoemd naar de bevrijding op 5 mei 1945; centraal gelegen in de Verzetswijk.

Walkartweg

Op 20 oktober 1905 genoemd naar de zusters H.S.P.J. en M.H. Walkart; hun Overplaats werd als publiek Walkartpark aan de gemeente vermaakt.

Wallenburg

Op 7 december 1971 genoemd naar de hofstede ‘Wallenburg’ (ca. 1797), gesticht door heide‑ontginner Jean Maurice Damblé; lag zuidelijk van deze weg.

Warande

Sinds 2 oktober 1978 naam voor het gebied aan de Dreef/hoek Oude Arnhemseweg; sluit aan bij de wijknaamgeving in Zeist‑West.

Waterhoenlaan

Op 29 juli 1974 vernoemd in het kader van de Vogelwijk‑benamingen bij de 3e fase van Zeist‑West.

Waterigeweg

Oude kerkweg door drassig terrein; in 1377 vermeld als “die Kercwech…”, sinds 1580 als Waterigeweg; langs het Zusterplein liep de Thielselaan.

Weeshuislaan

Op 24 april 1895 genoemd naar het Protestants Weeshuis (1864) aan de Slotlaan; heette eerder Badhuislaan; parkeerterrein achter V&D werd in 1978 Weeshuisplein.

Weg naar Heibergen

Vastgesteld op 9 oktober 2012 voor het Zeister deel na afsluiting van de Ericaweg; verwijst naar het natuurgebied Heibergen.

Wegwijs

Op 10 augustus 2009 gegeven binnen Altrecht‑terrein; drukt voortgang in behandelproces uit (samen met o.a. Gedachtegang, Levenspad, Wenshoek).

Weteringlaan

Sinds 17 juli 1972 hoofdontsluitingsweg in Zeist‑West; verwijst naar historische weteringen in dit gebied.

Wilhelminalaan

Op 24 april 1895 genoemd naar Koningin Wilhelmina; tijdens WOII herdoopt tot Stadhouderslaan (11‑3‑1942), op 7‑5‑1945 teruggedraaid.

Wilhelminaparkflat

Naam vastgesteld op 30 maart 1951 om hernummering te voorkomen; flat in het Wilhelminapark kreeg een eigen “straatnaam”.

Woudenbergseweg

Straatweg van Slotlaan naar Woudenberg, vermoedelijk Napoleontische aanleg; verhard in 1829; deels over oude gezichtslaan van Beek en Royen.

Wouter van Wijklaan

Op 20 oktober 1952 vernoemd naar Wouter van Wijk (1913–1945), opzichter waterleiding; omgekomen in Amersfoort.

Wulperhorstpad

Op 8 mei 2012 naam voor het (deels in Bunnik gelegen) wandelpad; vernoemd naar buitenplaats Wulperhorst.

Waldeck Pyrmontlaan

Op 22 juni 1933 genoemd naar het vorstendom Waldeck en Pyrmont, het stamland van Koningin Emma, dochter van George Victor, Vorst van Waldeck en Pyrmont en Helena, Prinses van Nassau.

Walraven van Hall-laan

Op 3 februari 1964 genoemd naar Walraven van Hall, geboren 10 februari 1906 te Amsterdam; richtte het Nationaal Steunfonds op, dat clandestien geld bijeenbracht voor ondersteuning van de betrekkingen van de zeevarenden, de stakende spoorwegarbeiders en voor diverse andere illegale doeleinden. Hij was ook verder een leidende figuur in het landelijk verzet en werd op 12 april 1945 te Bloemendaal (Overveen) gefusilleerd.

Willem de Zwijgerlaan

Op 17 maart 1927 genoemd naar Willem I (1533–1584), de Zwijger; leider van de Opstand tegen Spanje en ‘Vader des Vaderlands’.

Willem F. Smitlaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Willem Frederik Smit, geboren 28 juni 1920 te Utrecht, ambtenaar Staatsbosbeheer, wonende De Wetlaan 60 te Zeist, omgekomen 16 juli 1944 te Bloemendaal (Overveen).

Willem Pijperlaan en Willem Pijperplein

Op 13 oktober 1952 genoemd naar Willem Frederik Johannes Pijper (1894 – 1947), componist. Polyritmiek, verruiming van de tonaliteit en voorkeur voor monomotivische werkwijze kenmerken zijn stijl. Willem Pijper woonde vanaf zijn geboorte tot augustus 1928 in Zeist in het huis 2e Hogeweg 28C-30.

Willem Schmidtlaan

Op 20 oktober 1952 genoemd naar Willem Schmidt, geboren 19 november 1921 te Apeldoorn, medisch student, wonende Boulevard 11 te Zeist, omgekomen op 31 januari 1945 in het tuchthuis Sonnenburg.

Zamenhoflaan

Op 8 mei 1967 genoemd naar dr. L.L. Zamenhof (1859–1917), Pools arts en taalkundige; grondlegger van de hulptaal Esperanto.

Zeisteroever

Op 1 april 1985 toegekend in bouwplan Noordweg, waar vroeger Rijnarmen liepen; verwijst naar Zeist en haar waterrijke omgeving.

Zeyster Zand

Op 3 juli 1995 genoemd naar het 17e-eeuwse “Zeyster Zand”; terrein tegenover het Sanatorium waar de provinciale galg stond.

Zinzendorflaan

Op 12 januari 1928 genoemd naar Nikolaus Ludwig von Zinzendorf (1700–1760), stichter van de Evangelische Broedergemeente; eerder gespeld als Zinzendorfferlaan.

Zusterplein

Genoemd naar het Zusterhuis van de Evangelische Broedergemeente, gebouwd tussen 1748–1751; plein werd vroeger Westerplein genoemd.

Zwitsersekade

Herinnert aan Zwitserse en Duitse landverhuizers die in 1817 strandden in Zeist; zij vestigden zich nabij herberg ‘London’ (nu Oud London).